DILI, STLTIMORLESTE.com – Parseria entre Pradet, Ministériu Saúde no Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI) ajuda pasiente moras mentál asesu tratamentu no apoiu sosial.
Diretór Pradet, Manuel Gonçalves, hatete katak organizasaun ne’e servisu iha área saúde mentál hahú husi 2002 to’o agora.
Nia esplika katak, Pradet fó atensaun ba pasiente sira atu asesu tratamentu médiku no hetan apoiu sosial, hodi responde ba nesesidade bázika loroloron.
Intervensaun ne’e inklui mós pasiente sira ne’ebé sofre trauma no estres, liuhusi servisu hamutuk ho família atu fó apoiu ba individu sira.
“Ita nia prioridade mak ajuda pasiente sira hetan tratamentu médiku no apoiu sosial, inklui intervensaun hamutuk ho família,” dehan Manuel Gonçalves ba STL, iha Manleuana, Kinta (29/10/2026).
Manuel hateten katak, husi 2002 to’o Agostu 2026, Pradet rejista ona pasiente moras mentál hamutuk 2.097.
Dadus ne’e bazeia ba pasiente sira ne’ebé Pradet identifika no atende iha territóriu, maski seidauk konsege to’o munisípiu no área rurál hotu.
Husi total ne’e, feto mak maioria, ho pasiente sira hahú husi idade joven to’o ema idade avansada.
Nia esplika katak, prosesu intervensaun hahú ho tékniku sira harii konfiansa ho pasiente, liuhusi vizita regulár no komunikasaun direta.
Iha Dili, voluntáriu joven sira mós partisipa iha misaun Pradet, hodi ajuda pasiente sira ne’ebé hela iha dalan-ninin.
Voluntáriu sira ne’e fó apoiu liuhusi fornese nesesidade bázika, hanesan hahán no bee ba pasiente sira.
Bainhira hasoru pasiente ne’ebé hatudu hahalok agresivu, Pradet halo kedas kontaktu ho ambulánsia atu lori pasiente ba sentru saúde ka servisu emerjénsia besik.
Manuel hatutan katak, depois harii ona relasaun konfiansa, ekipa Pradet foti informasaun kle’an atu buka dalan lori pasiente sira fila ba família.
Nia informa katak, husi pasiente sira ne’ebé Pradet atende, ema na’in 100 resin mak konsege rekopera ho apoiu organizasaun ne’e.
Rekuperasaun ne’e hetan apoiu husi tékniku profisionál saúde, inklui tratamentu no administrasaun ai-moruk tuir nesesidade pasiente.
Iha parte seluk, la’en husi pasiente Asrep Ayuning Tyas, Fernando Neves, hatete katak nia kaben sofre moras mentál durante tinan barak.
Nia afirma katak, bainhira laiha apoiu Pradet, nia sei hasoru difikuldade boot atu ajuda nia kaben hetan rekuperasaun.
“Laiha Pradet, hau mós la hetan susesu. Pradet mai to’o hau nia uma, no ohin loron hau nia fen bele moris ho kondisaun di’ak,” dehan Fernando.
Nia hato’o deklarasaun ne’e durante fahe esperiénsia iha komemorasaun loron mundiál saude mental.
Fernando hateten katak, rekuperasaun pasiente moras mentál presiza komunikasaun no koordenasaun di’ak entre família, instituisaun edukasaun, saúde no Pradet.
Nia konsidera Pradet iha papél importante liuhusi atividade no servisu hamutuk ho família, hodi ajuda pasiente sira sai husi sofrimentu.
Nia mós lamenta katak, iha Timor-Leste, ema balun haree pasiente moras mentál hanesan inimigu, maski sira mós iha direitu hanesan ema seluk.
Fernando hato’o agradese ba Ministériu Saúde, liuhusi Pradet, tanba servisu hamutuk ho família no fó apoiu to’o nia kaben konsege rekopera.
“Gratidaun tebes ba Ministériu Saúde no Pradet, tanba servisu no komunikasaun ho família ajuda hau nia fen rekopera,” dehan nia.
Nia subliña katak, atu ajuda pasiente moras mentál rekopera, presiza kompromisu no servisu hamutuk entre família, Pradet no Ministériu Saúde.
Iha eventu hanesan, Diretór Nasionál Kontrolu Moras La Hada’et, Constantino Lopes, mós enfatiza importánsia kolaborasaun entre pesoál saúde, família no pasiente.
Nia apresia servisu Pradet nian tanba atende pasiente sira ho empatia, hanesan atende an rasik.
“Hau atende pasiente tenke mós sente hanesan saida mak pasiente ne’e sente,” dehan Constantino.
Constantino mós hato’o apresiasaun ba família pasiente no pesoál saúde hotu ne’ebé kontribui hodi ajuda pasiente sira hetan rekuperasaun.
(dom)






