Redus Gastus ba Kultura, Investe Oan ba Eskola

Ilustrasaun (Foto: Espesial)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Inan ho aman sira labele gastus osan barak liu fali bá lisan ho tradisaun, duke fo atensaun bá oan sira. Tenke fo prioridade ba oan sira nia futuru, investe bá oan sira nia eskola, tanba atu dezenvolve nasaun nee lao ho diak presiza rekursus humanus neebe kualifikadu husi área oioin, tanba nee investe ba oan sira nia eskola mak importante liu.

Tuir Dosente Fakuldade Direitu, Universidade Nasional Timor Lorosae (UNTL), Maria Jose da Costa hatete, investe ba oan sira nia eskola mak importante liu, tanba atu desenvolve nasaun nee ho diak presiza rekursus humanus neebe kualidade husi kualifikadus area oioin.

Eis Deputada Assembleia Konstitusional, husi bankada Fretilin nee dehan, iha konstituisaun RDTL artigo 2 alínea 4 hateten, estadu rekoñese no valoriza norma no lisan raí Timor nian neebe laos kontra lei-inan no mos lijislasaun seluk tan neebe koalia kona ba direitu neebe mai husi lisan no toman. Lei ida nee hateten klaru katak, lisan balu neebe kontra konstituisaun, sei la implementa iha nasaun TL.

“Signifika katak gastus balu neebe la importante tenke halakon. Exemplu, hau nia oan la eskola tanba osan laiha, maibe hau fo liu prioridade ba toman ka kostume balu neebe ezije gastus barak liu. Lisan neebe diak ita kontinua mantein, maibe ida neebe ladiak ita labele mantein,” dehan Veterana nee bá STL liu husi telefone Segunda (06/07/2026).

Nia hatutan, tanba nee investe ba oan sira nia eskola nee importante liu, bá gastus neebe la importante tenke halakon.

Nunee mos Visi Primeiru Ministru, Mariano Assanami, liu husi diskursu iha Gleno hatete, hakruk tebes inan aman sira iha Ermera labele gasta osan barak liu bá fali lisan ho tradisaun, duke fo atensaun ba oan. Fokus ba oan sira mais importante liu, sira mak sei lori apalidu nee ba iha neebe deit. Bainhira sira sai Deputadu no Ministru, nia inan aman mak se no sai Prezidente nia inan aman mak se.

“Ho hakruk tebes inan aman ita iha Ermera ho haraik aan, respeitu bá ita nia kultura, lisan no tradisaun. Ita mos luta atu hasoru ita nia lisan no tradisaun, neebe ita lakontra ita nia lisan no tradisaun, maibe labele gasta osan barak liu bá fali lisan ho tradisaun, duke fo atensaun bá oan. Hau nia kolega barak rezistensia Ermera oan sira, dala ruma difisil tebes atu haruka osan ba sira nia oan iha Malang no Surabaya para oan sira atu eskola, mais haree bá lia nee karau dikur nee nar-naruk deit. Bainhira dikur nee la mai, jerasaun nee sei mate hotu,” dehan nia iha ambitu lansamentu BdMK SANUTRIO.

Nia katak, ida nee tenke muda, kultura no tradisaun tenke hametin, tanba nee identidade, mais gasta fali osan ba kultura, tradisaun tenke hamenus. Hodi fokus ba oan sira, mais importante liu. Tanba sira mak sei lori apalidu nee báa iha neebe deit.

Nia afrma, importante liu fo atensaun bá oan sira, duke gastus makas bá lisan nian.

“Lia nain sira, katuas ita bá dadaun jerasaun foun sei kontínua sai lia nain hametin ita nia tradisaun, hametin halibur ema no ita nia familia, maibe favor boot ida, karau ikur nee hamenus ona, tanba karau iha Ermera barak mak laiha tiha ona,” tenik nia.

Nia hatutan, Ermera iha deit kafe, sukat kafe bele mais sukat fali karau ikur nee araska. Liafuan nee laos atu halo kritika halakon lisan lae, tanba luta nee mos ba lisan no identidade, maibe gasta osan bá ida nee favor ida, fokus deit bá kiik oan sira.

Nunee mos Xefe Suku Daudu, Postu Administrativu Kailaco, Antonino Maria Soares dehan, kultura nee atu halakon susar oituan, maibe redus gastus bele. Kultura ho futuru nee importante hotu ba jerasaun sira.

“Kultura nee importante tanba iha parte ida halo ema no familia konese malu. Tanba Timor nee so liu husi kultura mak ita konese malu husi uma mane no mane foun. Neebe identidade Timor nian nee labele husik,” dehan nia.

Nia afirma, klarumente investe ba oan nia future nee tenke tau prioridade. Selae aban bainrua haree ema seluk matenek, sira la ba oin dala ruma sira haree inan aman mos la gosta. Neebe ba kultura nia neemak tenke redus, tanba edukasaun nee importante eduka ema sai matenek, hodi aban bainrua desenvolve familia, uma laran, no prepara mos ba sira nia futuru, atu nunee labele tane liman ba ema seluk.

(dom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


Latest Post