DÍLI, STLTIMORLESTE.com – Kazu sona profesóra iha Atabae hamosu preokupasaun kona-ba seguransa manorin sira, no obriga Estadu atu asume responsabilidade hodi garante protesaun ba profesór sira, liuliu iha área remota.
Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) Munisípiu Bobonaro kaptura ona suspeitu iha kazu sona profesóra Martinha Liu Mali, iha aldeia Aidabaslala, Suku Hataz, Postu Administrativu Atabae, besik tuku 03h00 madrugada, Sesta (06/11/2026).
Tuir informasaun neebe iha kapturasaun ne’e realiza husi PNTL Munisípiu Bobonaro, depois de akontese insidente ne’ebé rezulta vítima hetan kanek grave tanba sona ho tezoura iha kotuk laran.
Hafoin hetan kanek, vítima lori kedas ba Klínika Adabaleten atu simu tratamentu médiku. Kazu ne’e agora tama ona ba prosesu investigasaun.
Komandu Polísia informa katak kazu ne’e koordena ona ho Prokuradór Munisípiu Bobonaro, atu identifika suspeitu no aprezenta nia ba Ministériu Públiku. Informasaun preliminár deskonfia katak suspeitu tama uma atu na’ok sasán.
Observadór Polítika, Samuel Martins, konsidera kapturasaun suspeitu ne’e pasu pozitivu, maibé husu atu investigasaun la para iha kapturasaun de’it, atu deskobre motivu loos husi insidente.
“Polísia detein ona suspeitu, ne’e di’ak. Maibé ita labele para iha ne’e de’it. Investigasaun tenke kle’an atu hatene loloos motivu,” Samuel Martins dehan ba STL, iha Dili, Segunda (09/11/2026).
Samuel subliña katak kazu ne’e bele hamosu ta’uk iha leet profesór sira, liuliu sira ne’ebé hanorin no hela mesak iha área remota.
“Bainhira profesóra ida hetan sona, profesór sira seluk sei ta’uk atu ba hanorin iha área remota. Governu, PNTL no komunidade tenke hamutuk hodi garante seguransa ba manorin sira,” nia dehan.
Nia mós husu komunidade atu la halo justisa rasik, maibé fó konfiansa ba PNTL no Ministériu Públiku atu lori kazu ne’e tuir prosesu legál, respeita direitu suspeitu no garante justisa ba vítima.
Iha parte ketak Akademista Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), Daniel Sarmento, konsidera insidente ne’e hanesan indikadór katak violénsia no inseguransa mós atinje área remota.
“Kazu sona profesóra iha Atabae hatudu katak violénsia la’ós de’it akontese iha Dili, maibé iha mós área remota. Ne’e hatudu frajilidade seguransa komunidade,” Daniel Sarmento dehan.
Daniel defende katak Estadu tenke kria sistema protesaun ba manorin sira, inklui rezidénsia seguru, apoiu psikolójiku ba vítima no programa prevensaun violénsia.
“Profesór sira mak pilar ba nasaun. Se sira la seguru, estudante sira mós la seguru. Ministériu Edukasaun tenke iha polítika klaru, la’ós hein akontese tiha mak foin halo asaun,” nia dehan.
Entretantu, Superintendente Edukasaun Munisípiu Bobonaro, Noémia da Silva Manuel Leite, konfirma katak insidente ne’e akontese iha rezidénsia vítima nian, iha Suku Hataz.
Nia esplika katak, suspeitu no vítima partisipa hamutuk iha festa ida iha Atabae, kalan antes insidente. Suspeitu hatene katak vítima hela mesak iha rezidénsia, besik fatin ne’ebé hala’o festa.
Iha madrugada, suspeitu koko loke odamatan uma vítima nian. Vítima rona lian no loke odamatan, maibé haree suspeitu sobu hela odamatan.
“Hafoin diskute malu, suspeitu lori tezoura sona vítima iha kotuk. Vítima sente manas no bainhira kaer kotuk, mak foin haree ran,” Noémia esplika.
Hafoin hetan kanek, vítima hakilar no komunidade mai fó tulun, antes lori nia ba Klínika Adabaleten atu hetan tratamentu médiku.
Depois tratamentu, Polísia Esquadra Atabae lori vítima ba esquadra atu rejista informasaun kona-ba insidente ne’e.
Atualmente, vítima hela hamutuk ho koordenadór EBF Aidabaslala, fatin ne’ebé nia hanorin estudante sira iha klase 6.
Noémia informa katak vítima manifesta trauma no husu atu transfere fali ba nia aldeia, tanba sente la seguru atu kontinua hela iha área ne’e.
“Vítima rasik ko’alia ho ha’u katak nia trauma no husu atu halo kolokasaun fali ba nia aldeia. Maibé desizaun ne’e depende ba diresaun,” Noémia dehan.
(car)






