TL-Australia Relasaun Metin, Timoroan Barak Servisu iha Australia

Prezidente Republika Jose Ramos Horta. (Foto:STL/Emerenciana Pinto)

DILI, STLTIMORLESTE.com — Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta, hatete katak, relasaun entre Timor-Leste no Australia metin, ho Timoroan barak buka moris no oportunidade serbisu iha nasaun vizinha ne’e.

Horta hato’o deklarasaun ne’e ba jornalista sira iha Hotel Fullerton, Sydney, iha Sábadu, 17 Outubru 2026. Nia hatete katak vizita ba Australia ne’e planeia ona durante fulan balu liubá.

“Timor-Leste nia vizinhu besik liu mak Australia. Timoroan rihun ba rihun hela iha Australia, no joven barak serbisu iha aeroportu Darwin, Sydney no Melbourne,” deklara Horta.

Nia esplika katak Timoroan barak mak viaja ba Australia atu serbisu no fila fali ba sira-nia família iha Timor-Leste.

Prezidente ne’e mós temi kooperasaun entre governu rua, inklui Primeiru-Ministru Timor-Leste, Kay Rala Xanana Gusmão, no Primeiru-Ministru Australia, Anthony Albanese, kona-ba oportunidade atu aumenta númeru traballadór Timoroan iha Australia.

Horta hatete katak oportunidade serbisu iha Australia importante ba Timoroan, tanba rendimentu ne’ebé sira hetan bele ajuda hadi’a sira-nia moris no família.

“Maski ita iha empregu iha Timor-Leste, ita-nia saláriu mínimu labele kompara ho Australia, ne’ebé traballadór bele hetan rendimentu loroloron,” nia hatete.

Nia subliña katak relasaun entre nasaun rua ne’e la’ós de’it kona-ba empregu, maibé mós inklui defeza, seguransa, dezenvolvimentu no kooperasaun ekonomia.

Horta fó hanoin katak Australia iha papél importante iha Timor-Leste nia istória, liuliu iha períodu krize no restaurasaun independénsia. Nia mós temi apoiu Australia durante krize 2006.

Iha área ekonomia, Horta temi kooperasaun kona-ba problema peska ilegál no projetu Greater Sunrise. Nia hatete katak negosiasaun kona-ba projetu ne’e kontinua, ho objetivu atu avansa ba akordu definitivu.

Durante intervensaun iha Sydney, Prezidente mós responde ba kritikás sira ne’ebé kontinua husu kona-ba progresu Timor-Leste durante tinan 25 independénsia.

Horta fó dadus kona-ba dezenvolvimentu nasaun nian, kompara situasaun iha 2002 ho situasaun agora, liuliu iha edukasaun, saúde no eletrisidade.

Nia hatete katak iha tempu restaurasaun independénsia, Timor-Leste iha universidade ida de’it, maibé agora iha universidade no instituisaun ensinu superiór barak liu.

Nia mós afirma katak númeru estudante universitáriu aumenta maka’as kompara ho tempu uluk.

Iha setór saúde, Horta hatete katak númeru médiku Timoroan aumenta husi menus liu iha 2002 ba liu ema na’in rihun ida iha tempu atual.

Kona-ba eletrisidade, nia hatete katak iha 2002 asesu eletrisidade limitadu liuliu ba Dili, maibé agora eletrisidade estende ona ba munisípiu sira.

Prezidente ne’e konsidera katak mudansa sira ne’e hatudu progresu Timor-Leste nian, maski nasaun sei hasoru dezafiu iha prosesu dezenvolvimentu.

Nia hato’o mensajen ba sidadaun hotu atu avalia progresu nasaun nian bazeia ba informasaun no dadus, no kontinua kontribui ba dezenvolvimentu Timor-Leste.

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *