DILI, STLTIMORLESTE.com – Ohin Diresaun Nasional Ensinu Sekundáriu Jeral ofisialmente entrega ona diploma falsu 31, neebe detekta hahu husi fulan Janeiru too Maiu 2026 ba parte Inspesaun Jeral Ministeriu Edukasaun, hodi halo prosesu investigasaun tuir lei neebe vigor ona.
Diretor Jeral Ensinu Sekundáriu, Deolindo da Cruz dehan, diploma hirak nee Diresaun Nasional ESJ identifika bainhira sira lori mai legaliza dezde Janeiru 2026 too agora. Diresaun mos bolu kedan nain mai hodi hatete ba sira katak, diploma falsu no labele fo fila fali. Nain ba produs diploma mak Ministériu Edukasaun, nee duni wainhira identifika katak, diploma neebe sidadaun sira kaer detekta falsu, Ministeriu sei prende hodi prosesa tuir regras.
“Ohin loron Diresaun Jeral entrega diploma falsu hamutuk 31 ba Inspesaun Ministériu Edukasaun (ME) hodi prosesa tuir regra neebe vigor iha ita nia rain,” dehan Deolindo ba jornalista sira iha edifisiu Ministeriu Edukasaun, Tersa nee (02/06/2026).
Nia dehan, husi diploma falsu hirak nee mai husi ema uza naran eskola nian hanesan, eskola Hati Kudus Yesus nee diploma tempu Indonezia nian, diploma falsu tolu husi ESJ 28 Novembru, eskola neebe agora konvente ona ESTV diploma falsu 4, ESJ 12 Novembru diploma falsu 2, ESJ 4 Setembru falsu 12, ESJ privadu Cristal diploma falsu 4, ESJ Katolika Paulu VI diploma falsu 3, ESJ 1912 Same diploma falsu 2, ESJ no Liquiça diploma falsu 1, total hamutuk 31, husi 31 diploma nee kompostu husi mane 21 no feto 10, iha kapital Dili eskola 6, munisipiu eskola 2 mak Manufahi ho Liquica.
“Hau nian diresaun ensinu sekundariu iha nee marka prezensa ona parte Inspesaun husi ME nian, ho Diretor Ensinu Sekundariu, liu husi oportunidade ida nee hakarak entrega dokumentus sira neebe mak durante nee iha prosesu legalizasaun, ita nian diresaun nasional sekundariu jeral, ho nia ekipa konsege detekta atu entrega ofisialmente ba Gabinete Inspesaun Jeral, hodi halo prosedimentu neebe mak Vigor,” tenik nia.
Nia hatutan, tanba tuir lei Inspesaun Jeral mak sei halo investigasaun ba aktus sira neebe mak tuir lei katak, hakarak informa ba públiku tomak katak, diploma neebe mak maluk Timor oan sira neebe mai atu legaliza diploma falsu hamutuk 31, identifika katak, dokumentus nee falsu, mezmu tempu dokumentus nee prende no asegura, bolu ho nain sira, no agora atu halo prosesu investigasaun tuir lei neebe mak iha.
“Prosesu investigasaun agora daudaun lao ona, ofisialmente dokumentus hirak nee sei entrega ba Inspesaun Jeral mak sei halo prosesu tuir dalan legal sira, top iha ninia solusaun. Iha loron hirak liu ba ita nian politika sira levanta asuntu nee iha Parlamentu Nasional, ohin ita fo sai ba públiku katak, prosesu investigasaun daudaun nee lao ona,” katak nia.
Nunee mos sub Inspetor Geral Nucleu Administrasaun Eskolar, Rodolfo Aparicio dehan, ohin ne’e parte ensinu nasionál entrega ona diploma falsu ba Inspetór Jeral hodi kontinua prosesa ba oin.
“Ohin entrega ona mai inspesaun jerál hodi kontinua asegura no prosesa atu ema hotu tenke la’o tuir sistema Ministériu Edukasaun nian. Nunee diploma sira-ne’e ami sei halo verifikasaun ba pesoál katak, diploma ne’e se mak fó, se mak fó, karik sosa ho osan hira no iha neebe,” nia haktuir.
Entretantu Diretor Nasional Ensinu Sekundariu iha ME, Benjamin Gomes da Cruz Fernandes katak, diploma hirak neebe mak tama iha diresaun atu halo legaliza, primeiru sei verifika tuir numeru sistema neebe mai husi currikulu, diploma ida nee nia naran iha sistema iha ka lae, se iha sistema laiha, diploma nee falsu.
(jac)






