TL Sei Hasoru Dezafiu Saúde

Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão. (Foto: STL/EST 2)

DILI, STLTIMORLESTE.com — Primeiru Ministru (PM), Xanana Gusmão hatete, Timor-Leste (TL) sei hasoru dezafiu saúde, liuliu asesu servisu iha área rurál no remota.

Xefe Governu hato’o deklarasaun ne’e liuhosi mensajen iha serimónia abertura Sesaun 79.º Komité Rejionál Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) ba Sudeste Aziátiku iha CCD, Segunda (07/09/2026).

PM Xanana hatete, distánsia, transporte, kondisaun dalan, disponibilidade medikamentu no ekipamentu sai obstákulu ba komunidade sira atu hetan tratamentu iha tempu apropriadu.

“Tanba ne’e, ita presiza kontinua aproxima servisu saúde ba komunidade sira, liuliu ba ema ne’ebé hela iha área remota no vulnerável. Medikamentu no ekipamentu tenke disponivel iha fatin ne’ebé presiza,” dehan PM Xanana.

Nia mós subliña saúde mental nu’udar prioridade tanba joven, família no komunidade sira bele hasoru problema relasionadu ho saúde mental. Sistema saúde, tuir nia, presiza aumenta asesu ba apoiu no servisu saúde mental.

Feto no labarik-feto sira mós presiza atensaun espesial, inklui garantia ba servisu saúde ne’ebé seguru, asesível no ho respeitu, no mós rona sira-nia lian.

Xanana enfatiza importánsia prevensaun liuhosi promosaun moris saudável no prevensaun moras antes kondisaun sai grave.

Nia hatete, sistema saúde presiza profisionál ne’ebé kompetente, la’ós de’it aumenta númeru, maibé mós fó formasaun, apoiu no kondisaun servisu ne’ebé di’ak.

Segundo Xanana, kooperasaun entre Governu, instituisaun edukasaun, parseiru dezenvolvimentu no organizasaun internasionál importante atu hadi’a kapasidade forsa traballu saúde.

“Ita presiza investe iha edukasaun, formasaun no infraestrutura, no mós garante lideransa polítika ne’ebé forte,” dehan nia.

PM Xanana mós hatete, dezafiu saúde iha rejiaun la bele rezolve hosi nasaun ida de’it, maibé presiza kooperasaun, partilla rekursu, koñesimentu no esperiénsia entre nasaun sira.

“Ita presiza respeita diferensa entre nasaun sira, maibé mós servisu hamutuk hodi atinji objetivu komún: garante saúde no bem-estar ba povu hotu,” dehan nia.

Iha biban ne’e, Xefe Governu hato’o apresiasaun ba OMS, Diretor-Jerál Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, reprezentante OMS, parseiru dezenvolvimentu no delegasaun sira tanba apoiu ba saúde povu Timor-Leste.

Nia espera kooperasaun no parseria entre Timor-Leste ho parseiru sira sei kontinua sai importante ba futuru, liuliu iha haforsa sistema saúde.

Xanana mós espera partisipante sira bainhira fila ba sira-nia nasaun sei lori esperiénsia kona-ba Timor-Leste, inklui kultura no moris povu.

“Mai ita transforma ita-nia kompromisu sai asaun konkretu ba povu,” dehan nia.

Nia espera, Sesaun 79.º Komité Rejionál OMS sei susesu no fó kontribuisaun importante ba haforsa sistema saúde no hadi’a moris povu iha rejiaun.

(dom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *