DILI, STLTIMORLESTE.com — Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta elojia Xanana Gusmão nia matenek no diplomásia iha rezolusaun fronteira marítima no terrestre entre Timor-Leste, Austrália no Indonézia.
Ramos-Horta halo deklarasaun ne’e ba jornalista sira iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairo Pité, Dili, Sesta-feira (23/10/2026).
Nia kompara Timor-Leste nia esperiénsia ho nasaun sira ne’ebé ukun-an ona durante dékada barak, maibé seidauk konsege rezolve disputa fronteira.
“Timor-Leste konsege atinji akordu fronteira marítima ho Austrália iha tempu badak, no agora kontinua esforsu atu rezolve fronteira terrestre no marítima ho Indonézia,” hatete Ramos-Horta.
Prezidente esplika katak, negosiasaun fronteira presiza lideransa forte, komprensaun kle’an kona-ba direitu internasionál no apoiu husi espesialista sira ne’ebé iha esperiénsia.
Nia fó apresiasaun ba Xanana Gusmão nia kapasidade atu estuda prosesu negosiasaun no buka solusaun ba problema fronteira ne’ebé kompleksu.
Ramos-Horta mós hatete katak, durante nia servisu hanesan Ministru Negósiu Estranjeiru, nia akompaña tratadu no prosesu diplomátiku sira, maski detallu tékniku depende ba peritu no espesialista Governu nian.
Rezolusaun fronteira marítima ho Austrália sai pasu importante ba Timor-Leste atu klarifika direitu soberanu iha tasi no harii baze jurídika ba jestaun rekursu marítimu.
Tratadu Fronteira Marítima entre Timor-Leste no Austrália asina iha 6 Marsu 2018, iha Nova Iorke, depois negosiasaun ne’ebé fasilita liuhusi prosesu konsiliasaun obrigatóriu tuir Konvensaun Nasoins Unidas kona-ba Lei Tasi.
Ho Indonézia, Timor-Leste kontinua enfrenta dezafiu atu kompleta delimitasaun fronteira terrestre no marítima. Prosesu hirak-ne’e presiza negosiasaun diplomátika, delimitasaun jurídika no kooperasaun entre nasaun rua.
(eme)






