DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta no Primeiru-Ministru Xanana Gusmão konvoka Konsellu Superior Majistratura Judisiál (KSMJ) atu diskute situasaun no haforsa setór justisa.
Prezidente Repúblika Jose Ramos Horta ba jornalista sira iha Palasiu Prezidensial, Sesta 23 Outubru 2026, hatete katak, nia no Primeiru-Ministru Xanana Gusmão hasoru malu ho membru KSMJ atu ko’alia kona-ba situasaun iha setór justisa.
“Hau ho Primeiru-Ministru husu ba KSMJ atu halo enkontru ida, hodi ko’alia nu’udar Timoroan no lider responsavel kona-ba situasaun iha setór justisa,” dehan Horta.
Nia afirma katak objetivu prinsipál mak atu hametin setór justisa ne’ebé forte no kredível, liuliu iha prosesu instalasaun Tribunál Supremu.
Prezidente esplika katak konvite ba KSMJ bazeia ba responsabilidade konstitusionál atu tau matan ba funsionamentu regular instituisaun soberania sira.
“Konsellu Superior Majistratura Judisiál la’ós órgaun soberania, maibé parte husi Estadu,” dehan Horta.
Nia rejeita kritika husi parte media ne’ebé konsidera Prezidente Repúblika nonook kona-ba problema iha setór justisa, no subliña katak la’ós asuntu hotu-hotu mak Prezidente tenke intervén.
Horta hatete katak, nia no Primeiru-Ministru hakarak rona diretamente hanoin no informasaun husi membru KSMJ, atu buka dalan rezolve problema sira iha setór ne’e.
Nia mós afirma katak, prosesu instalasaun Tribunál Supremu kontinua, ho kandidatu Timoroan sira ne’ebé liu ona etapa ezame, maski balun seidauk liu etapa entrevista.
Júri husi Portugal, tuir Horta, iha esperiénsia naruk iha área direitu, hanesan dosente universitáriu no juis, atu ajuda prosesu ne’e lao tuir lei no prosedimentu.
Prezidente konsidera situasaun atual nu’udar teste ba lideransa membru KSMJ no kandidatu sira ne’ebé hakarak asume pozisaun importante iha sistema judisiál.
Nia dehan katak, krize bele hatudu kapasidade lider sira atu hatudu matenek, kalma, no hahalok profisionál bainhira hasoru problema.
Horta mós hato’o parabéns ba membru KSMJ tanba simu responsabilidade boot nu’udar jurista, advogadu, juis no prokuradór.
Kona-ba pergunta se Prezidente Repúblika sei mantein ka lae Prezidente Tribunál Rekursu, Horta hatete katak nia la deside kona-ba kargu ne’e bazeia de’it ba krize ka interese individuál.
Nia afirma katak, reuniaun ho KSMJ lao iha ambiente konsultativu, ho partisipante sira ko’alia ho klaru no fó sira-nia hanoin kona-ba problema iha setór justisa.
Prezidente Tribunál Rekursu kansela nia viajen ba enkontru CPLP kona-ba justisa, ne’ebé sei hala’o iha Domingu, atu bele partisipa iha prosesu diskusaun ho KSMJ.
Horta subliña katak, KSMJ mak iha kompeténsia atu hadi’a nia servisu no halo koreksaun ba irregularidade sira, se iha, tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora.
Kona-ba posibilidade membru KSMJ sira kandidata an ba Tribunál Supremu, Prezidente hatete katak sira rasik tenke avalia se sira-nia pozisaun atual permite kandidatura.
Nia konsidera katak, membru ne’ebé envolve diretamente iha prosesu hili kandidatu tenke haree didi’ak regra sira kona-ba konflitu interese no kandidatura, atu garante integridade prosesu.
Iha tempu badak, Prezidente sei kontinua rona hanoin husi KSMJ bainhira instituisaun ne’e hahú fali nia funsionamentu regular.
Nia mós planeia rona lider partidu polítiku sira, inklui Fretilin, PLP no KHUNTO, hamutuk ho reprezentante sosiedade sivíl, kona-ba prosesu hili Prezidente Tribunál Supremu.
(eme)
