Saúde Mental Rejista Pasiente 4.925

Diretora-Jeral Kuidadu Saúde Primária, Elizabeth Letomau Mau. (Foto: STL/Domingas Gomes)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Timor-Leste rejista pasiente saúde mental hamutuk 4.925 iha tinan 2026, inklui mane 2.347 no feto 2.578.

Diretora-Jeral Kuidadu Saúde Primária, Elizabeth Letomau Mau, aprezenta dadus ne’e durante komemorasaun Loron Mundial Saúde Mental, iha Salaun Madre, Manleuana, Dili, kinta (29/10/2026).

“Rejista ona pasiente saúde mental hamutuk 4.925, inklui mane 2.347 no feto 2.578,” dehan Elizabeth.

Nia esplika katak, diagnóstiku saúde mental dominante sira inklui psikoze aguda, eskizofrenia, transtornu bipolar no depresaun.

Elizabeth alerta katak, númeru pasiente rejistadu seidauk reprezenta ema hotu-hotu ne’ebé enfrenta problema saúde mental iha Timor-Leste, tanba balu seidauk hetan asesu ba servisu saúde.

“Númeru pasiente rejistadu la reprezenta nesesariamente ema hotu-hotu ne’ebé enfrenta problema saúde mental, tanba ema balu bele seidauk asesu ba servisu saúde,” dehan nia.

Tuir Elizabeth, situasaun ne’e hatudu nesesidade atu haforsa prevensaun, identifikasaun sedu, asesu ba tratamentu no apoiu ba ema sira ne’ebé enfrenta problema saúde mental.

Nia subliña katak, kada pasiente iha esperiénsia moris, família, dezafiu no esperansa rasik. Tanba ne’e, dadus ne’e tenke sai baze atu hadi’a servisu kuidadu.

Elizabeth afirma katak, saúde mental mak parte importante husi saúde no bem-estar, ne’ebé presiza hetan atensaun hanesan kuidadu saúde fízika.

Nia enfatiza katak, ema hotu-hotu merese respeitu, komprensaun, apoiu no asesu ba atendimentu apropriadu, lahó diskriminasaun ka tratamentu ne’ebé viola sira-nia dignidade.

Komemorasaun ne’e hala’o ho tema “Rona Esperiénsia Moris, Lian Loloos, Mudansa Loloos”, ne’ebé enfatiza importánsia atu rona no respeita esperiénsia ema ho problema saúde mental.

Elizabeth esplika katak, tema ne’e iha mensajen prinsipál tolu, mak rona esperiénsia moris, fó oportunidade ba ema atu hato’o lian no transforma esperiénsia sira sai mudansa konkretu.

Rona esperiénsia moris signifika rona ho atensaun no respeitu, atu komprende nesesidade no dezafiu ne’ebé ema ho problema saúde mental enfrenta.

Lian loloos signifika fó oportunidade ba ema sira-ne’e atu hato’o hanoin, sentimentu no esperansa, lahó ta’uk ba stigma, diskriminasaun ka julgamentu.

Mudansa loloos signifika katak rona de’it la sufisiente, maibé presiza transforma esperiénsia sira-ne’e sai asaun konkretu iha família, komunidade no servisu saúde.

Elizabeth afirma katak, ema ho problema saúde mental labele hetan tratamentu ne’ebé halo sira sente mesak ka lakon dignidade, maibé presiza apoiu no atendimentu apropriadu.

Ministériu Saúde valoriza kooperasaun entre instituisaun governamentál, profisionál saúde, família, komunidade, organizasaun sosiál no parseiru dezenvolvimentu, inklui PRADET no São João de Deus, Laclubar.

Elizabeth husu parte hotu atu kontinua hasa’e koñesimentu públiku, haforsa prevensaun, enkoraja ema buka ajuda no promove servisu saúde mental ne’ebé asesível no inkluzivu.

Nia mós apela ba komunidade atu evita diskriminasaun, fó apoiu ba família no kria ambiente seguru ba ema hotu-hotu atu ko’alia kona-ba saúde mental.

Tuir nia, mudansa bele hahú husi asaun simples, hanesan rona ema ho atensaun, komprende sira-nia situasaun no ajuda sira hetan apoiu apropriadu.

Elizabeth remata ho mensajen katak saúde mental mak responsabilidade hamutuk, ne’ebé presiza kompromisu kontinuu atu promove bem-estar iha moris loroloron, la’ós de’it durante komemorasaun.

(dom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *