Udan Tarde, Karau Hakiak Hahu Mate iha Samaguia

BAUCAU, STLTIMORLESTE.com – Karau Timor ne’ebé komunidade sira hakiak iha Samaguia, Suku Tequinomata, Postu Administrativu Laga, Munisípiu Baucau, hahú mate tanba menus bee no hahán.

Xefe Suku Tequinomata, Abilio Diamantino Ximenes esplika katak, situasaun ne’e mosu tanba udan iha tinan ne’e tarde, ne’ebé kauza du’ut maran no halo karau sira difisil atu hetan hahán, aleinde nee mos bee iha mota laran maran, nune’e karau sira susar atu asesu ba bee.

“Tinan ida ne’e bailoron naruk ema seidauk sente, maibé animal mate ba daudaun ona, tan de’it bee menus,” hateten Abilio Diamantino Ximenes ba jornalista sira iha Samaguia, Sesta (13/11/2026).

Nia informa katak, iha inísiu fulan Novembru 2026, Autoridade Suku Tequinomata rejista ona karau Timor hamutuk tolu mate tanba menus bee no du’ut.

Nia kompara katak, situasaun karau mate tanba menus bee no hahán ne’e foin akontese iha tinan ida ne’e, tanba iha tinan hirak liubá, maski udan tun tarde, maibé Autoridade Suku la rejista kazu karau mate ho razaun hanesan.

“Tinan hirak liubá ne’e bee natoon sei iha, maibé agora bee menus, parte sae ba mota laran ne’e bee laiha ona,” Abilio esplika.

Aleinde afeta ba animal hakiak, Abilio mós hateten katak situasaun udan menus ne’e afeta mós ba komunidade sira, tanba bee posu hamutuk 45 ne’ebé komunidade sira kee iha Aldeia Iti-Daho no Samaguia uza ba nesesidade loroloron, atualmente débitu hahú menus.

Nia katak, husi bee posu 45 kada posu ida asesu husi família uma-kain rua to’o tolu. Maibé, bainhira bee iha posu sira ne’e maran, komunidade sei hasoru difikuldade atu hetan bee moos.

Tanba, sistema distribuisaun bee moos liuhusi Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS), ne’ebé fornese bee ba komunidade sira iha aldeia rua refere, mós la funsiona tanba makina bomba bee avaria ona durante fulan rua liubá.

“Se bee posu sira ne’e maran, sei iha bee-matan moris iha fatin Kou’ugira no Ro’obere, maibé distánsia dook. Husi sentru sede suku ba bee-matan rua ne’e kilometru rua, enkuantu komunidade sira ne’ebé hela iha leten tenke lao tan kilometru rua resin atu to’o ba bee-matan sira ne’e,” nia afirma

Iha sorin seluk, reprezentante karau na’in António Ximenes mós konfirma, bee moos ba komunidade sira mezmu menus maibé sei iha bee matan balu ne’ebé iha debitu natoon atu uza, enkuantu animal hakiak sira liuliu bibi, kuda no karau, hahu mate, tanba duut mate no bee mota maran disil ba karau atu asesu bee.

“Karau ne’ebé ami hakiak agora susar ona ba bee no hahan, tanba duut sira mate hotu ona, bee laiha oinsá karau moris,” nia konta.

(tom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *