Baucau Oan Ida Atu Investe US$ 1.2 Milloes iha Uato-Oli

Foto: STL/Tomas Reis

BAUCAU, STLTIMORLESTE.com – Empreza Baucau oan, Espe La Boss Holdings, iha interese atu dezenvolve área tasi ibun Uato-Oli, Aldeia Uani-Uma, Suku Caibada, Postu Administrativu Baucau Vila, Munisípiu Baucau, ho investimentu US$ 1.2 milloens iha faze primeiru.

Iha loron 20 Novembru 2026, empreza ne’e hala’o enkontru ho Autoridade Munisípal Baucau, Trend Invest, Ministériu Komersiu no Industria, Terras Propriedade inklui Autoridade Suku no komunidade Suku Caibada, aprezenta planu investimentu iha área turizmu no agrikultura.

Reprezentante empreza Espe La Boss Holdings, Vanessa Olandia Torres Godinho Mendes, hateten katak iha enkontru ne’e, parte empreza aprezenta planu investimentu rua, mak dezenvolvimentu turizmu kosteiru no agrikultura ba autoridade relevante sira, no empreza sei hahú prosesu preparasaun dokumentu legál sira atu garante implementasaun projetu ne’e lao tuir planu.

“Projetu ne’e ami hanaran projetu dezenvolvimentu turizmu kosteiru ne’ebé ami atu hala’o iha Baucau, ho investimentu US$1.2 milloens iha faze primeiru,” Vanessa hateten ba jornalista sira hafoin enkontru iha salaun Wewe, Vila Nova, Baucau, Sesta (20/11/2026).

Nia subliña katak, dezenvolvimentu turizmu iha área refere sei inklui konstrusaun hotel no resort, área camping, water park, private pool villas no fasilidade seluk tan, hodi transforma Uato-Oli sai fatin atrasaun turístika iha Munisípiu Baucau.

Vanessa katak, empreza planeia sei konstrui uma unidade 20 ho dezeñu arkitetura tradisionál, ne’ebé sei kompleta ho fasilidade nesesária atu simu turista lokál, nasionál no internasionál.

“Ita kria kondisaun ne’e atu turista sira bainhira mai bele hetan fasilidade ne’ebé di’ak atu sira bele hela, no mós loke oportunidade empregu ba komunidade lokál,” nia komenta.

Aleinde turizmu, empreza ne’e mós planeia atu dezenvolve setor agrikultura liuhusi kultivasaun budu tasi hamutuk ho agrikultór lokál sira.

Nia informa katak, área tarjetu ba kultivasaun budu tasi sei inklui tasi Buruma husi Maubai Usu Isi, Le’eunu no área seluk tan. Iha faze dahuluk, projetu ne’e sei kobre área tasi hektare 100, ho planu sei halo espansaun to’o hektare 200 bainhira kondisaun permite.

Ba projetu kultivasaun no prosesamentu budu tasi, empreza aloka investimentu rihun US$500.000. Prosesamentu budu tasi sei utiliza rai hektare haat iha área besik tasi ibun, hodi utiliza ba fatin habai budu tasi no transforma matéria-prima budu tasi ba produtu carrageenan.

Produtu carrageenan ne’e iha utilizasaun oioin iha indústria kosmetika, ai-han no farmaséutika. Tuir planu empreza nian, bainhira prosesamentu final sei exporta ba nasaun sira iha ASEAN, Xina no Europa.

Vanessa afirma katak empreza iha kapasidade finanseira no ekipamentu atu suporta implementasaun projetu investimentu rua ne’e.

“Projetu ida ne’e ami sei hahú iha 2026. Iha metas empreza nian, to’o 2030 ami hakarak atinji planu atu espande projetu ne’e. Iha 2026, ami sei hahú kultivasaun no prosesamentu budu tasi,” Vanessa esplika kona-ba metas implementasaun projetu.

Iha fatin hanesan, Prezidente Autoridade Munisípal Baucau, Veneranda Lemos, hateten katak enkontru ne’e hala’o atu rona no haree planu investimentu husi empreza Espe La Boss Holdings, ne’ebé hatudu interese atu dezenvolve área tasi ibun Uato-Oli, Suku Caibada.

“Tinan naruk tebes, husi 2024 to’o agora, foin primeira vez Baucau oan ida hatudu interese atu halo investimentu hanesan ne’e. Ha’u kontente tebes tanba ne’e Autoridade Munisípal sei fó apoiu ba investimentu ida ne’e,” Veneranda hateten.

Eis deputada ne’e afirma katak, Autoridade Munisípal Baucau sei fó apoiu máximu ba investimentu refere, liuhusi koordenasaun ho entidade relevante sira iha nivel nasionál, inklui Trend Invest, Ministériu Komérsiu no entidade responsável ba Terras no Propriedade, hodi fasilita prosesu nesesáriu sira.

Veneranda konsidera katak, investimentu ne’e sei kria oportunidade empregu ba joven feto no mane, inklui komunidade lokál sira ne’ebé hela besik área projetu.

“Ita iha konfiansa tanba investidor ne’e Timor oan, liuliu Baucau oan. Tanba ne’e, ita espera katak aprezentasaun ne’e bele la’o ho di’ak no hetan kolaborasaun ne’ebé di’ak liután,” nia komenta.

Nia mós husu komunidade sira atu koopera ho empreza, hodi asegura prosesu investimentu ne’e bele la’o ho di’ak no susesu.

Enkuantu reprezentante komunidade Suku Caibada, José de Sá, ne’ebé partisipa iha enkontru refere, agradese ba empreza Espe La Boss Holdings nia inisiativa atu halo investimentu iha área refere, liuliu iha dezenvolvimentu turizmu kosteiru.

José de Sá afirma katak komunidade prontu atu koopera ho implementasaun projetu ne’e, tanba konsidera investimentu refere bele lori benefísiu ba komunidade ne’ebé hela iha área besik.

“Investimentu ida ne’e la’ós investimentu ki’ik, maibé investimentu boot. Tanba ne’e, tenke iha komunikasaun no servisu hamutuk ho komunidade. Ha’u hanoin investidor ne’e la’ós ema estranjeiru, maibé Baucau oan, husi Uani-Uma. Área sira ne’ebé atu investe iha rai kulturál, eransa no rai produtivu, tanba ne’e presiza koordenasaun ne’ebé di’ak,” José komenta.

Maski komunidade apoia planu investimentu ne’e, José husu ba empreza atu kontinua halo koordenasaun ho komunidade Suku Caibada atu evita konflitu ka dezentendimentu durante implementasaun projetu.

Tanba, rai ne’ebé sei utiliza ba dezenvolvimentu turizmu kompostu husi rai eransa, rai kulturál no rai produtivu, inklui área natar.

Tuir planu empreza nian, implementasaun projetu rua ne’e iha faze primeiru sei kria oportunidade empregu ba traballadór hamutuk na’in 80.

(tom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *