Care TL Realiza Dialogu Nivel Rejional, Hasae Nutrisaun Ai-haan

Foto: STL/Joseph Koa

AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Sekretaria Rejional Asuntu Sosial no Organizasaun Komunitariu, Merita Marques Lafu reprezenta Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (PA-RAEOA) iha serimonia dialogu nivel rejional ho lider komunitariu hodi hasae nutrisaun ai-haan bá labarik estudante sira.

Enkontru nee organiza husi CARE iha Timor Leste (TL) serbisu hamutuk ho Ministeriu Saude realiza iha Salaun Konvensaun 1 de Maiu Palaban, Suku Costa, Postu Administrativu Pantemakassar, RAEOA, Kinta (30/04/2026), partisipasaun husi Diretora Rejional Saude RAEOA, reprezentante Jestor postu administrativu, Oesilo, Pasabe no Nitibe, inklui Lideransa komunitariu sira.

Liu husi deskursu abertura enkontru nee, Sekretaria Rejional Asuntu Sosial no Organizasaun Komunitaria Merita Marques Lafu reprezenta PA-RAEOA aprezenta dadus katak, 8.9% diferensa boot fornesimentu ai han lokal neebe menus. Maski rai iha potensial atu produs, maibe sistema distribuisaun seidauk efisiente, halo komunidade barak susar asesu ba ai han ho kualidade, tanba dadaun nee folin hahan kontinua aas, sai mos fator importante ida neebe kontribui ba mal-nutrisaun, tanba familia barak labele sosa aihan nutritivu. Dadus nee hatudu liu husi Survey husi setor saude hamutuk ho World Food Programmer (WFP) hatudu katak, presu hahan iha Oecusse aas liu, kompara ho munisipiu seluk iha TL.

“Ita hotu hatene katak, CARE hanesan parseiru importante ida neebe apoiu programa merenda escolar, hodi hadia nutrisaun ba labarik sira iha eskola. Apoiu nee mos mai husi Governu Australia liu husi CARE, Ministeriu Edukasaun no Ministeriu Saude,” akresenta Merita.

Nia dehan, enkontru nee importante tebes atu reduz malnutrisaun iha rejiaun, tanba tasa malnutrisaun, liu-liu ba labarik menor tinan lima, sei aas no sai hanesan preokupasaun nasional.

Rezultadu husi servisu kuidadu saude primaria hatudu katak, labarik idade escolar, barak hetan problema krekas no rais badak. Iha cerca 30% husi vizita eskola, situasaun nee konsidera hanesan problema grave neebe presiza tau iha prioridade politika. Sei problema nee la rezolve, sei fo impaktu diretu ba futuru forsa trabalhu iha Oecusse. Tanba nee, presiza kolaborasaun entre autoridade ho Lider Komunitariu sira no parseiru internasional sira atu buka solusaun.

Rezultadu asesmentu mos hatudu katak, konsumasaun proteina sei menus tebes. Iha nivel uma-kain, 86.1% labarik sira konsumu deit ai han simples neebe la sufisiente iha proteina no konsumasaun ai-haan haburas mos limitadu.

Iha oportunidade hanesan, Programa Diretora CARE Timor-Leste, Marselina Pasaribu hateten, ohin halao atividade dialogu nivel munisipiu neebe fasilita husi CARE iha TL, liu husi projetu atensaun ba proteina neebe apoiu husi governu Australian DFAT, atu hadia malnutrisaun ba labarik idade eskola nian hahu husi Pre-Eskolar too eskola primaria nomos atu hadia literasia no numerasia ba labarik sira.

“Liu husi Projetu atensaun ba proteina maka ami bolu kartaun Valor komunidade hanesan atividade save iha projetu nee, alende distribuisaun hahan nian nomos atu hametin kolaborasaun no responsabilidade entre lider komunitariu nomos fornesedor serbisu hanesan eskola sira inklui diresaun neebe tau matan ba bee moos ho edukasaun. Iha tinan kotuk, hahu husi fulan Outobru too Dezembru, halao ona dialogu iha nivel suku hamutuk 10 maka sai alvu nee maka suku Malelat, Usi Takeno, Beneufe, Usitaku, Ban Afi, Suni Ufe, Lelaufe, Abani, Bobometo no Usitasae,” dehan Marselina.

Nia dehan, liu husi dialogu ohin nee, kada lideransa komunitariu aprezenta sira nia rezultadu serbisu no dezafiu neebe sira hasoru hodi aprezenta iha nivel rejional nian, hodi fo espasu atu halo diskute no buka solusaun hamutuk ba dezafiu neebe sira hasoru iha nivel suku nuudar imput ida ba autoridade Rejional atu tau iha planeamentu ba Orsamentu Jeral Estadu (OJE), tanba nee maka papel CARE atu fasilita diskusaun nee husi nivel suku too nivel Rejional.

Iha biban nee Xefe Care agradese no orgulhu tanba lideransa husi Rejional Oecusse, apoiu boot maske ohin PA-RAEOA, Regio da Cruz Salu la marka prezensa, maibe fo ninia reprezentante liu husi Sekretaria Rejional Asuntu Sosial no Organizasaun Komunitariu, Merita Marques Lafu maka abertura dialogu nee.
“Ami kontente tanba liu husi dialogu nivel suku, partisipa husi diresaun relevante sira hanesan Saude, Edukasaun, Diresaun Bee moos no Sanitasaun inklui ambiente, serbisu publiku, Agrikultura no Seguransa alimentar. Ita haree, kazu malnutrisaun aas liu iha TL maka Munisipiu 3 Oecusse, Ermera no Covalima no kazu malnutrisaun aas liu maka iha Oecusse tanba kada tinan implementa programa merenda escolar, Oecusse tarde liu kompara ho munisipiu seluk, maibe iha tinan 2026, Oecusse hahu implementa ona merenda escolar sedu ona, entaun labarik sira la lakon sira nia direitu ba aihan nutritive tanba komesa lao sedu,” dehan nia.

Nia haktuir tan katak, projetu atu responde malnutrisaun implementa iha RAEOA, Atsabe Munisipiu Ermera no Covalima, apoiu husi Governu Australia.

(jos)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *