DILI, STLTIMORLESTE.com – Dezenvolvimentu sistema edukasaun nian iha Timor Leste (TL) liu tiha dekada rua, restaura independénsia hatudu progresu signifikativu, maske susar iha kualidade no alinhamentu.
Diretor Eskola ESTV-IT 28 Novembru Becora, Tomas Pinto ba STL, Tersa nee (18/08/2026) dehan, dezenvolvimentu sistema edukasaun nian iha Timor Leste liu tiha dekada rua restaura independensia hatudu progresu signifikativu iha expansaun aksesu, maski susar iha kualidade no alinhamentu ho merkadu servisu sei boot. Dezenvolvimentu Sistema Edukasaun (2002–2026).
“Espansaun infraestrutura konstrusaun no renovasaun eskola sira iha teritoriu tomak, hamutuk ho aumentu boot iha taxa matrikulasaun ba edukasaun foinsa’e sira iha nívél Sekundáriu no Superior. Reformulasaun Kurrikular, Dezenvolvimentu kurrikulu nasional foun neebe hakat husi sistema tranzisaun nian ba kuadru ida neebe valoriza identidade nasional, istória, no lian ofisiál sira (Tetun no Portugés),” nia dehan.
Nia informa, kompetensia dijital introdus alfabetizasaun komputador, e-learning no infraestrutura ICT iha eskola sira ba adaptasaun era industrial hanesan lingua no STEM Inglês no língua estranjeira, fortalese dominiu lian Inglês hamutuk ho Português no tetun nuudar xave ba integrasaun TL iha ASEAN no merkadu global.
“Matematika no Siensia (STEM) promove edukasaun siensia, teknolojia, enjeñaria no matematika, hodi hasa’e kapasidade analítika no inovasaun sientífika iha foinsae sira neebe mak diak iha futuru, hadia kualidade aprendizajen iha eskola ida-idak, nomos hirak neebe mak remata sira nian estudu iha nibel ensinu superior, oinsa atu hetan servisu,” katak nia.
Nia informa, kualidade akademika baze reforsa preparasaun no kapasidade hakerek sientifiku, analítiku no peskiza iha nivel Sekundáriu Jerál atu tama universidade. Aksesu no Bolsa EstudusFasilita bolsa de estudu nasional no internasional, no hametuk padronisasaun kualifikasaun akreditada nian. Preparasaun ba Merkadu Servisu.
“Ligasaun ho setor privadu estabelese programa estájiu prátiku obrigatóriu ho empreza no ajénsia sira, fasilita formasaun empreendedorizmu ba foinsa’e sira atu kria servisu foun. Pilar Edukasaun fokus prinsipal impaktu ba Jerasaun foun, universidade no merkadu servisu,” tenik nia.
Nia hatete, edukasaun ho kualidade mak odamatan fundamental ba dezenvolvimentu nasional no moris di’ak povu Timor Leste nian. Edukasaun ba Futuru Timor Leste. Dezafiu jerasaun foun, rota ba Futuru dezafiu barak tama universidade maibe enfrentu lakuna iha pensamentu kritiku, siensia no peskiza.
“Kualidade Akademika Base reforsa preparasaun no kapasidade hakerek sientifiku, analítiku no peskiza iha nivel Sekundáriu Jerál atu tama universidade. Aksesu no Bolsa EstudusFasilita bolsa de estudu nasionál no internasionál, no hametuk padronisasaun kualifikasaun akreditada nian.Preparasaun ba Merkadu Servisu,” nia komenta.
Nia afirma, ligasaun ho Setor Privadu estabelese programa estajiu pratiku obrigatoriu ho empreza no ajénsia sira, fasilita formasaun empreendedorizmu ba foinsae sira atu kria servisu foun. Pilar Edukasaun fokus prinsipal impaktu ba Jerasaun foun, universidade no merkadu servisu.
“Edukasaun ho kualidade mak odamatan fundamental ba dezenvolvimentu nasional no moris diak povu Timor Leste nian. Edukasaun ba Futuru Timor Leste. Dezafiu jerasaun foun, rota ba Futuru dezafiu barak tama universidade maibé enfrentu lakuna iha pensamentu kritiku, siensia no peskiza,” nia esplika.
(jac)






