Ekipa Xineza Nain Rua Too Ona Partisipa MID

DILI, STLTIMORLESTE.com – Membru nain rua husi ekipa nasional distansia naruk Xina nian, Bangliu Zhang no Jiali Wang, too ona iha kapital Dili iha loron kuarta (05/08/2026) liu husi voo direta Aero Dili nian husi Xiamen, Xina kontinental.

Ida nee mak rota regular pioneira husi kompania aviasaun nasional nee ba kontinente Xina, neebe halo sira sai atleta elite ASEAN+ primeiru neebe too ba korrida iha Sabadu dadeer nian.

Sira too hodi hatudu kbiit husi amizade entre nasaun rua nee, iha tinan neebe amizade Xina–TimorLeste hatudu aan iha estrada halai taru nian, iha transmisaun, no iha silensiu diplomatiku husi parseria idaneebe agora besik ona tinan ruanuluresinlima no kontinua klean ba beibeik.

Istoria Xina TimorLeste tuan liu fali saida mak ema barak hanoin. Tempu naruk molok rokaravela portuges sira hakat ba Lifau iha inísiu períodu modernu, komersiante xines sira halo ona komersiu liuhusi arkipelagu nee. Aikameli (sandalwood) husi foho Timor nian hetan folin aas iha ukun dinastia Ming nian ba insensu, aimoruk no artezanatu luxu, no rota neebe sira liu mak ida husi interkambiu ba lorosae neebe rejistadu uluk liu liuhusi fatin neebe agora bolu TimorLeste. Rejistu istoriku tau komersiante xines sira hamutuk ho sirania parseiru portuges sira iha ekonomia aikameli Timor nian husi períodu Malaka ba oin interkambiu ida, laos konkista, no idaneebe ho nonook kesi tasiibun rua nee hamutuk ba sekulu barak molok bandeira ofisial ruma hasae.

Familiaridade tuan neebe harii husi komersiante siranee mak beiala silensiozu husi parseria diplomatika neebe nasaun rua nee asina hodi tama ba faze foun iha Hangzhou iha loron 23 Setembru 2023, bainhira PrimeiruMinistru Xanana Gusmão no Prezidente Xi Jinping foti relasaun bilateral ba Parseria Estratejika Abranjente (Comprehensive Strategic Partnership). Husi tempu neeba, relasaun nee sai metin no vizivel liu planu kooperasaun Belt and Road (Faixa e Rota) neebe asina iha 2024 loke ona dalan ba komersiu no infraestrutura, Xina fo tratamentu tarifazero ba pursentu 98 husi lina tarifa TimorLeste nian, no ekipa mediku xines sira serbí beibeik iha Timor Leste liu husi vizita Misaun Harmonia husi roospital Peace Ark no liu husi konstrusaun Ospital Amizade Xina TimorLeste. Beijin mos fo apoiu publiku ba pedidu Dili nian atu tama ba ASEAN, pozisaun ida neebe fo implikasaun diretu ba oinsa semana korrida 2026 nian sei lao iha terrenu.

Tema korrida 2026 nian “Hadomi Ita nia Ai Laran no Balada Fuik Sira” tuir ho lolos iha istoria dezenvolvimentu neebe hanesan. Planu kooperasaun Belt and Road Xina nian ho Timor Leste ho esplísitu identifika dezenvolvimentu infraestrutura, revitalizasaun industria, autosufisiensia aihan no hadia moris nuudar pilar haat husi serbisu konjuntu.

Semana korrida neebe lao daudaun mak demonstrasaun kiik maibe klaru husi pilar siranee iha pratika koperasaun infraestrutura iha rede nasional eletrikidade, portu no ponte sira industria kafe Timor Leste nian destinadu ba merkadu Xina, koperasaun peskas lao daudaun moris diak liu tan Ospital Amizade kura pasiente timoroan sira no fluxu kontínuu husi bolsa de estudu mediku no interkambiu kultural korredor sira fahe lina hahu, transmisaun direita lori fali ba merkadu rua nee, ho konversa sidade jemina (sistercity) entre Makau no Dili neebe avansa daudaun iha relasaun provínsia amizade Hunan-Manatuto neebe lao hela. Maratona Internasional Dili 2026, tuir loloos, laos deit eventu desportivu ida neebe ketak husi istoria dezenvolvimentu nian nia mak espresaun ida neebe vizivel liu.

Edisaun 2026 introdus no espande kategoria elite ASEAN+ hodi tuur hamutuk ho kategoria nakloke timoroan nian. Bainhira kategoria timoroan selebra kbiit husi ekipa umalaran, ASEAN+ loke meza premiu nian ba korredor sira husi rejiaun no ninia parseiru besik sira nasaun membru ASEAN hotu hamutuk ho Xina, Japaun, Koreia Sul, Australia no Nova Zelandia. Iha partisipante ASEAN+ tinan nee nian mak atleta nainrua husi ekipa nasional Republika Popular Xina, Bangliu Zhang no Jiali Wang, neebe sei kompete iha distansia husi lina hahu too lina xegada, ho korrida neebe hahu iha tuku 5:30 dadeer.

Sean Borrell, Diretor Eventu ba edisaun tinan ida nee anunsiu, Ekipa Xina nia too ohin loron lori signifikadu boot liu fali korredor nain rua iha aviaun laran husi Xiamen.

“Komersiante aikameli sira hakat Tasi Xina ba tasi ibun Timor nian sekulu barak molok ita nia nasaun rua nia bandeira hasae ofisialmente iha nee nee mak istoria neebe naruk liu fali saida mak ema barak imajina, no idanee halo momentu iha Sabadu dader sente hanesan amizade tuan ida neebe ita lee fali ho lian makaas. Tema 2026 nian “Hadomi Ita nia Ai Laran no Balada Fuik Sira” koalia konaba oinsa nasaun nee hakarak buras ho kuidadu ba buat neebe natural, ho investimentu neebe respeita fatin nee, ho interkambiu kultural neebe halo parte rua nee sai riku liu.” Katak nia.

Nia hatete Xina no Timor Leste lao daudaun iha dalan nee loloos hamutuk dezde parseria estratejika abranjente asina iha Hangzhou, no ho Belt and Road, Ospital Amizade, ligasaun provínsiaamizade Hunan Manatuto no konverzasaun sidadejemina Makau Dili hotu lao daudaun.

“Semana korrida mak parte vizivel husi viajen neebe boot liu. Sr. Borrell konklui hodi simu Ekipa Xina iha Dili ho espíritu eselensia desportiva no kompetisaun amigavel “Bemvindu ba Dili, Ekipa Xina. Floresta, vida animal fuik no dalan naruk itania nasaun rua nian hamutuk sai diak liu tan ho iminia prezensa.”
Konaba Maratona Internasional Dili, Maratona Internasional Dili mak eventu halai taru iha estrada ho partisipasaun masiva neebe sai nuudar eventu prinsipal Timor Leste nian, organizadu anualmente besik ba komemorasaun independensia nasional nasaun nian. Edisaun 2026 halao husi 4-8 Agostu, ho Maratona (42.195 km), Meia Maratona (21.1 km), 10 km ba ParaAtleta, no Fun Run 5 km neebe kompete iha findesemana nee iha kategoria nakloke ba Timoroan, ASEAN+ no Para Atleta. Total fundu premiu 2026 US$75,000. Kobertura transmitidu direita iha televizaun terestre no online husi Radio e Televisão de TimorLeste (RTTL).

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *