DILI, STLTIMORLESTE.com – Ema vulneravel 30 iha Suku Daudu, Postu Administrativu Kailako, Munísipiu Bobonaro, simu apoiu fos ho mina husi Gabinete Prezidente Republika iha loron 8 Abríl tinan nee.
Apoiu nee halao bainhira Prezidente Republika ho ekipa bá halo vizita direta ba foho Lesululi, Suku Meligo, hodi haree deskobrimentu sientífiku ba fosil reptíl marinu ida neebe identifikadu hanesan Ichthyosauru iha fatin refere.
Tuir Xefe Suku Daudu, Antonio Maria Soares katak, vizita neebe halao husi Prezidente Republika ho ekipa mai iha loron 8 fulan nee nian liu bá hodi mai haree ikan ruin ida iha Suku Meligo nian. Ikan ruin nee tuir istoria Avo sira konta dehan, ikan nee bainhira tasi ben maran tiha mak ikan nee mate too ruin no ohin loron sei iha hela iha suku refere.
Nia dehan, iha vizita nee Xefe Estadu ho ekipa bá iha neeba hodi haree fatin historiku nee hodi halo komprimisiu, sei hasai rasik nia fundu privadu hodi desenvolve fatin nee sai fatin turismu para ema estranjeiru bele mai halo vizita iha fatin nee.
“Nee hanesan planu vizita nian, sekarik aban bainrua Camara Munísipiu harii. Ho kompromisiu neebe Xefe Estadu sei hasai fundu rasik hodi desenvolve fatin nee, halo komunidade iha Postu Kailako senti kontenti no haksolok tebes,” dehan nia bá STL via telefone iha Kailako, Sesta (24/04/2026).
Nia hatutan, aleinde halo vizita mai iha iha fatin istoriku nee, Prezidente Repoblika mos fo apoiu emerjensia bá maluk vulneravel sira iha Postu Administrativu Kailako kompostu husi suku 8. Apoiu neebe fo mak hanesan fos ho mina 5 litru, ema vulneravel hamutuk 450 mak simu apoiu.
“Husi Suku Daudu nian, ita nia maluk vulneravel nain 30 mak simu apoiu fos ho mina. Kada ema ida hetan fos saka ida no mina 5 litru ida,” nia tenik.
Nia haktuir, numeru vulneravel husi kada suku nee propoin tuir numeru pedidu neebe Xefe Suku sira lori bá hatama iha Gabineti Prezidenti da Republika nian.Total komunidade husi suku 8 nee hamutuk ema 1000 resin. Iha vizita nee komunidade senti kontenti no haksolok ho prezensa PR Horta iha Postu Kailako.
Iha sorin seluk liu husi pajina media sosial offisial PR Horta hatete, halo vizita direta ba foho Lesululi, suku Meligo, Postu Administrativu Cailaco, Munisípiu Bobonaru, hodi haree deskobrimentu sientífiku ba fosíl Reptíl Mariñu ida neebe identifikadu hanesan Ichthyosaurus, konsidera ho idade liu ona tinan milhaun 208.
“Hau nia parabens ba ekipa IGTL nia servisu hamutuk ho péritu sira husi liur,” tenik PR Horta.
Nia hatete, vizita nee refleta interese estadu nian hodi promove investigasaun sientífika no konservasaun patrimoniu natural iha Timor-Leste. Ho deskoberta ida nee sei lori pontu estratejiku ida ba dezenvolvimentu turizmu sientífiku no edukativu iha Munísipiu Bobonaro.
Husu atu autoridade lokal sira proteje didiak, no husu ba entidade relevante sira kontinua halo estudu klean hodi garante konservasaun no aproveitamentu sustentavel ba futuru.
Inisiativa tuir mai atu lori sitiu fosíl nee hetan rekonesimentu nuudar UNESCO “Global Geopark”, hodi bele atrai turista no dada investimentu hodi hasae sirkulasaun ekonomia lokal.
Geologista Timoroan Isaias dos Santos Barros ho ekipa IGTL, neebe deskobre fatin fosíl nee, nia sei kontinua servisu hamutuk ho péritu sira atu prepara artigu sientífiku ida ho kualidade ba publikasaun iha jornal internasionál, hodi hasae importánsia sientífika husi deskoberementu ba fosil.
(dom)
