DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta hatete, empoderamentu ekonómiku ba feto Timor-oan sira importante tebes ba moris-di’ak família no dezenvolvimentu ekonomia nasionál, inklui kontribui ba redusaun violénsia doméstika.
Prezidente hato’o deklarasaun ne’e iha nia diskursu durante Sesaun Solene Abertura IV Sesaun Lejislatura ba VI Lejislatura iha Parlamentu Nasionál, Dili, Tersa (15/09/2026).
Prezidente hatete durante nia mandatu, feto liu 2.000 hetan benefísiu hosi programa formasaun, ekipamentu, asesu ba merkadu, sertifikasaun no apoiu finanseiru. Hosi númeru ne’e, feto na’in 832 hetan formasaun prátika kona-ba jestaun negósiu ki’ik, inklui kustu, definisaun presu, promosaun, poupansa no jestaun negósiu.
Feto na’in 980 simu ekipamentu hodi hametin sira-nia negósiu, inklui fogãu, mákina kostura, ekipamentu padaria, mákina tunu kafé no ferramenta serbisu sira seluk.
Enkuantu feto liu 300 hetan asesu ba espasu fa’an iha feira, bazar no eventu nasionál no internasionál sira.
Governu mós fahe ona kareta hahán hamutuk 58, hodi kontribui ba fortalese negósiu ki’ik sira no apoia família sira.
Aleinde ne’e, feto na’in 217 ne’ebé moris iha pobreza nia laran hetan apoiu finanseiru diretu hodi reforsa sira-nia mikro-negósiu.
Prezidente hatete, programa sira-ne’e mós buka atu asegura inkluzaun, liuliu ba feto ho defisiénsia no grupu vulneravel sira seluk.
“Númeru sira-ne’e la’ós de’it estatístika. Iha númeru ida-idak nia kotuk iha ema ida, família ida, labarik ida, feto ida, joven ida ka komunidade ida ne’ebé nia moris ita buka atu hadi’a,” dehan Prezidente Repúblika.
Iha parte seluk, Prezidente subliña nesesidade atu hadi’a kualidade Estadu liuhosi transparénsia, jestaun rekursu públiku ne’ebé di’ak, instituisaun fiskalizasaun forte no kombate korrupsaun.
Nia hatete, administrasaun públika presiza sai modernu, dijitál, kompetente no orienta ba servisu sidadaun.
“Estadu modernu la’ós Estadu ida ne’ebé boot liu. Ida-ne’e maka Estadu ida ne’ebé kompetente, transparente, efisiente no responsavel liu,” dehan Prezidente.
Prezidente mós apela atu simplifika prosedimentu, hamenus burokrasi, dijitaliza servisu públiku no hadi’a atendimentu ba sidadaun no empreza sira.
Nia hatete, transformasaun dijitál no Intelijénsia Artifisiál tenke apoia servisu públiku hodi sai lalais, asesível, efisiente no transparente liu.
Prezidente subliña katak, sidadaun ida labele presiza influénsia polítika atu ezerse nia direitu, enkuantu empreza sira labele depende ba relasaun pesoál atu hala’o sira-nia atividade.
(eme)







