DILI, STLTIMORLESTE.com – Sidadaun estranjeiru labele mai bosok Estadu Timor-Leste ho vistu turista, hodi hala’o atividade komersial no servisu ilegal iha rai laran.
Kazu ne’e relasiona ho servisu Migrasaun ne’ebe foin lalais ne’e asegura sidadaun estranjeiru nain 3 ho inisial NK, NLM no DF, tanba deskobre katak sira uza vistu turista maibe hala’o atividade komersial ka servisu iha Timor-Leste.
Kona-ba kazu ne’e, Akademista UNTL, Mario da Costa hatete, asaun Migrasaun nian ne’e merese hetan apresiasaun no tenke kontinua.
“Ema estranjeiru labele mai bosok ita ho vistu turista. Vistu turista ne’e atu mai pasiar deit, laos atu mai halo negosiu no hetan osan iha ne’e. Ida ne’e violasaun boot,” Mario da Costa hatete ba STL, iha Dili, Sesta nee (11/09/2026).
Tuir nia, fenomena ne’e prejudika tebes Timor oan sira. “Timor oan barak buka servisu la hetan, maibe estranjeiru mai ho vistu turista hodi faan sasan no kompete ho ita. Estadu tenke proteje nia sidadaun,” nia sublinha.
Nia akresenta, autoridade relevante tenke hametin kontrolu no labele tolera pratika hanesan iha futuru, hodi garante merkadu lokal no oportunidade servisu ba Timor oan sira rasik.
Iha parte seluk, Observador Politika, Antonio Magno husu Governu atu seriu kona-ba sistema kontrolu vistu.
“Tuir ha’u nia haree, ne’e laos kazu foun. Sistema kontrolu vistu tenke dijitaliza no halo kruzamentu dadus entre Migrasaun no Autoridade Tributaria. Se lae, estranjeiru sei nafatin aproveita frakeza sistema nian,” Antonio Magno hateten.
Entretantu antes nee Servisu Migrasaun, liuhosi ekipa operasaun, asegura sidadaun estranjeiru na’in 3, ho inisiál NK, NLM no DF, tanba deskobre katak sira uza vistu turista, maibé hala’o atividade komersiál ka servisu iha Timor-Leste. Operasaun ne’e hala’o bazeia ba informasaun hosi Servisu Informasaun Sekreta. Ekipa Operasaun Servisu Migrasaun hala’o operasaun rutina durante oras haat, ho inspesaun iha fatin sira iha área Dili, inklui hotel, karaoke no salão masaje.
Hosi operasaun ne’e, ekipa Migrasaun konsege asegura sidadaun estranjeiru na’in 3 no lori sira ba edifísiu Sentral Servisu Migrasaun, Ministériu Interior, iha Vila Verde, atu hala’o prosesu identifikasaun no investigasaun. Iha prosesu investigasaun, investigador hosi Servisu Migrasaun deskobre katak sidadaun estranjeiru hirak-ne’e uza vistu turista, maibé hala’o atividade servisu ka buka rendimentu iha Timor-Leste.
Prátika ne’e konsidera nu’udar violasaun ba dispozisaun sira iha Lei Migrasaun no Azilu, tanba atividade ne’ebé sira hala’o la koresponde ho finalidade vistu turista. Tanba ne’e, autoridade sei aplika sansaun tuir prosedimentu legal ne’ebé vigora, inklui pagamentu multa, tuir infrasaun ne’ebé deskobre hosi prosesu investigasaun.
(car)







