DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID) liu husi leitura akordaun, deside aplika pena suspensaun ba arguidu ho inisial DCB, no absolve arguidu ho inisial JDJL.
Iha desizaun nee, Juiz koletivu deklara katak, arguidu ho inisial DCB provadu komete krime neebe Ministeriu Publiku (MP) akuza mai iha Tribunal, tanba falsifika dokumentus hodi hetan osan pensaun neebe iha.
Tanba nee koletivu deside hodi aplika pena prizaun tinan 3 suspende ba tinan 4. No Tribunal fo prazu durante tinan ida nia laran, arguidu tenke devolve fali osan rihun US$ 31 ba Estadu. Se arguidu la devolve mak sei ba kumpri pena alternativu iha prizaun.
Kona-ba arguidu ho inisial JDJL, Tribunal deklara absolve husi krime nee, tanba la iha indisus forte.
Tribunal mos esplika ba arguidu la konkorda ho desizaun Tribunal nian, bele halo rekursu ba iha Tribunal Rekursu tuir prazu neebe iha durante loron 30 nia laran.
Hafoin desizaun, Defeza arguidu DCB dehan, desizaun sai ona depois defeza simu tiha notifikasaun Kona-ba desizaun Tribunal nian mak foin haree, atu halo rekursu ka lae.
“Depois simu tiha notifikasaun konaba desizaun Tribunal nian maka hare, atu halo rekursu ka lae,” dehan Defeza Deomentino.
Antes nee iha alegasaun Prokurador Domingos Barreto deklara katak, arguidu DCB perante julgamentu deklara katak, nia parte mak ba rejista naran, no simu duni osan.
Prokurador deklara, iha sala julgamentu arguidu deklara katak, arguidu la iha konhesimentu Kona-ba falsifikasaun dokumentus, maibe arguidu mak iha inisiativa hodi falsifika dokumentus.
Kona-ba arguidu JDJL Prokurador deklara katak, arguidu ba rejistu tuir regra neebe iha, no la simu osan husi arguidu DCB.
Prokurador deklara tan, testamuna neebe Tribunal rona deklara katak, arguidu DCB falsifika dokumentus, no simu osan neebe laos arguidu nia direitu.
Tanba nee Prokurador mantein ho akuzasaun neebe iha, husu Tribunal atu kondena arguidu DCB prizaun tinan lima (5) efetivu. Husu mos Tribunal atu kondena arguidu selu indimizasaun sivil, ho osan rihun US$ 31 neebe arguidu foti tiha ona.
Ba arguidu JDJL Prokurador husu Tribunal atu apresia deklarasaun sira, hodi foti desizaun.
Enkuantu defeza arguidu DCB nian, Deomentino Morais husu Tribunal tetu deklarasaun sira hotu, atu aplika pena neebe justu ba arguidu.
Defeza arguidu JDJL, Advogadu Cansio Freitas husu Tribunal absolve arguidu husi krime neebe imputa ba nia, tanba arguidu la envolve iha krime nee.
Iha indisus sufisiente katak, iha tinan 2008 Komisaun Asuntu Antigos Kombatentes assunto Veteranos FALINTIL, (CAAC-CACF) inisia hikas registu Martires sira neebe mate iha funu laran hodi hetan Pensaun Sobrevivencia.
Hafoin anunsiu nee servisu Asuntu Veteranu FALINTIL, (CAAC-CACF) Pensaun Sobrevivensia, hahu simu rekerimentu husi ema nain hat (4) neebe rekere atu hetan direitu nee ba Martir Mauleto (neebe regista ho numeru MFAA06266) hanesan ho naran inisial JdJL, ACG no DCB.
Hafoin halo selesaun ikus mai alista naran katak, arguidu DCB maka hetan atribuisaun ba Pensaun Sobrevivencia Martir Mauleto (neebe regista ho numero MFAX05256).
Arguidu JdJL neebe iha ligasaun parentesco Martir Mauleto hanesan Maun alin ( arguidu nia aman nia maun nia oan mak martir Mauleto), labele hetan ona tan nia rasik hetan ona ninian mos.
Tuir mai naran hirak nee alista ba publiku no possibilidade atu reklama ona kontesta iha loron 30 nia laran iha sede suku sira, Postu Administrativu hotu iha Munisipiu Likisa.
Tanba la iha reklamasaun ou kontestasaun hanesan Komisaun Homenajen Servisu registo (CHSRR) nia haruka kompleta tan dokumentu ba segunda via, hodi bele inisia nia pagamentu iha inisiu fulan la-lembra iha tinan 2013, inisia transferensia pagamentu dahuluk ba rekerente arguidu DCB, liu hosi BNU no montante osan US$ 14.320 no tuir mai mensalmente hahu fulan Desembru tinan 2013 rekerente simu osan ho montante US$ 230 amerikanu.
Iha faze Komisaun Homenajen Servisu registo (CHSRR) nia haruka kompleta tan dokumentu ba segunda vez arguidu DCB, neebe akompana husi arguido JdJL, desloka ba iha Notariado Ermera hodi falsifika sertidaun Nascimentu arguidu muda nia sertidaun hanesan, arguidu DCB mak oan rasik husi Martir mauleto.
De faktu arguidu DCB, nia aman no inan nia naran mak hanesan, naran Calistro Correia no Laurinda Babo.
Hafoin Komisaun Homenajen Servisu registo (CHSRP) hetan informasaun nee hahu tinan 2019 hapara pagamento ba arguidu DCB.
Tuir deklarasaun husi arguidu DCB katak, hahu iha 2013-2019 sira simu hamutuk US$ 31.000 americano osan hirak nee sira nain-2 fahe.
Arguidus sira DCB no arguidu JdJL, halo ho forma livre, deliberada no konsientemente ho intensaun kauza prejuizu ba ema seluk ou ba estadu hodi obta ba nia ou ba ema seluk benifisiu lejetimu hodi halo dokumentu ou notasaun teknika falsu, falsifika halo falsamente dokumentu no uza dokumentu nee hodi habosok estadu hodi simu osan neebe ema seluk nia direitu.
Nunee konstitui arguidu DCB no arguidu JdJL hanesan autor material 1 falsifikasaun Dokumentus Publiku no krime Burla Agravadu neebe previstu iha artigu 303, 304 e 266-267 husi kodigu Penal.
No pedidu Indimizasaun sivil, Ministeriu Publiku reprezenta BNCTL (hanesan vitima) iha termus artigu 71 i 72 husi KPP, artigu 132 husi Konstituisaun RDTL, artigu 3 Estatutu Ministeriu Publiku, lei 14/2005, 16/09, mai deduz Pedidu ba indemnizasaun civil hasoru demandadu.
Reu, Estado RDTL Diresaun Comisao Homenagen Serviso Registo e recurso (CUSRR ), reklama ho titulo ba DCB no arguido JdJL tenke rekopera/devolve fila fali prejuizo no valor us osan us 31.000 ( dollar rihun tolu nulo resin ida americano) iha ezekusaun ba sentensa.
No kuantia sira nee, sei akresida mos ho juru demora vencidu husi loron ba pratika faktu ilicitu sira iha leten too integral pagamentu.
No Pedidu indiminizasaun ho nia fundamento legal tuir artigu 417 husi Kodigu Civil RDTL nian.
Audensia julgamentu nee, prezide husi Juiz kolektivu, Julmira Auxiliadora, Ivan Patrocenio, no juiz estajiariu nain-ida, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Domingos Barreto, no arguidu nain rua hetan asistensia legal husi Defensor Publiku nain rua, Diamantino Amaral no Cancio Freitas.
(ter)
