Feto TL ha Oportunidade ba ASEAN

Senior Fellow iha Center of Responsibility to Protect, University of Queensland, Yuyun Wahyuningrum. (Foto: STL/Joseph Koa)

DILI, STLTIMORLESTE.com — Feto Timor-Leste (TL) iha oportunidade atu aumenta kontribuisaun iha ASEAN, liu husi organizasaun feto, advokasia no partisipasaun iha politika rejionál.

Informasaun nee hatoo husi Yuyun Wahyuningrum, Senior Fellow iha Center of Responsibility to Protect, University of Queensland iha serimonia kolokiu membru no parseiru sira ba movimmentu no organizasaun feto nia papel no responsabilidade iha ASEAN neebe organiza husi Organizasaun non Govermentais OXFAM iha Bairru Hudi Laran, Suku Bairru Pite, Postu Administrativu Dom Aleixo? Munisipiu Dili, Kinta (03/09/2026) hatete, partisipasaun sidadaun nian garante iha ASEAN.

Nia esplika katak feto, labarik, agrikultór no pescadór bele kontribui tuir sira-nia interese, kapasidade no oportunidade iha nivel rejionál.

Yuyun akresenta, feto Timor-Leste presiza komprende diak liután oportunidade no dezafiu atu kolabora ho organizasaun feto husi nasaun ASEAN seluk.
Nia mós hatete katak, dezafiu prinsipál mak distánsia jeográfika, familiarizasaun ho terminolojia ASEAN no uza lian Inglés iha advokasia rejionál. Timor-Leste bele fó kontribuisaun importante, liuhusi esperiénsia nasional kona-ba igualdade jéneru, direitu feto no direitu umanu.

Yuyun afirma, reprezentante Timor-Leste sei partisipa iha mekanizmu ASEAN ne’ebé promove no proteje direitu feto no labarik.

Nia mós destaka importánsia fortalese feto iha negósiu no UMKM, atu aumenta independénsia ekonómika no reziliénsia feto.

Alende nee, Yuyun dehan, partisipasaun feto iha dezenvolvimentu no formulasaun politika bele ajuda garante polítika ne’ebé inkluziva no responde ba nesesidade komunidade hotuIha biban nee, Zelia Fernandes nuudar prezidente Konselhu Rede Feto Timor Leste dehan, ohin aproveita oportunide nee lori Yuyun mai Timor Leste, atu fahe oportunidade no pontus importante sira neebe bele sai pontu entrada ba advokasia organizasaun feto sira iha Timor Leste ninian.

“Kolokiu ohin ita hamutuk ho oradores nain 4, orador prinsipal mak, Yuyun Wahyuningrum nuudar reprezenntante Indonezia nian ba komisaun intergovermental ASEAN ba Direitus Humanus (AICHR) husi tinan 2019 too 2024 no iha tinan 2023 sa prezidente AICHR, koalia kona ba advokasia ASEAN, Diretus Umanus no Papel Sosiedade Sivil,” dehan Prezidente Rede Feto Timor Leste, Zelia Fernandes.

Nia haktuir tan katak, Augusta Castela nuudar koordenador projetu ba risku klimatika no adaptasaun, sai mos orador iha kolokiu nee, koalia kona ba Direitu feto ba rai nuudar fundasaun ba reziliensia klimatika no direitus umanus iha Timor Leste.

Nunee mos Prezidente Konselhu Rede Feto Timor Leste, Zelia Fernandes sai mos orador iha kolokiu nee, koalia kona ba hametin Timor Leste nia movimentu feto no OSC ba envolvimentu ASEAN.

Alende ida nee, orador seluk maka Visi Ministra Negosiu Estranjeiru Asuntu ASEAN, Milena Rangel mos sei sai orador iha kolokiu nee, koalia kona ba moviimenu feto no organizasaun sosiedade sivil nian partisipasaun no envolvimentu ativu ih ASEAN.

“Husi redi feto ninian, ami sei ami nia overview no introdusaun ruma liga ho involvimentu feto no sosiedade sivil ninian, atu haforsa dezenvolvimentu iha ASEAN,” dehan Zelia.

Partisipa iha kolokiu ida nee mai husi redi ba rai, membru Forum Organizasaun Non Govermentais Timor Leste (FONGTIL), membru sosiedade sivil, liga ho advokasia membru ASEAN iha Timor Leste, tanba sai ona membru pleno ASEAN.

(jos)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *