BAUCAU, STLTIMORLESTE.com – Presu nesesidade bázika balu iha Munisípiu Baucau hahú sa’e besik loron finadu, liuliu produtu fós no manu-tolun, tanba presu sasan ne’e aumenta iha Dili, ne’ebé sai fonte abastesimentu ba komersiante lokál sira.
Na’in ba loja Fidbama, Valenti José de Carvalho, hateten katak presu sasan nesesidade bázika balu ne’ebé nia sosa iha Dili aumenta US$ 0,25, nune’e obriga komersiante sira iha Baucau ajusta fali presu fa’an ba konsumidór.
“Presu ne’ebé sa’e US$ 0,25 ne’e la fó impaktu ba ami de’it, maibé fó impaktu ba ema ne’ebé mai sosa sasan iha ami-nia loja. Tanba presu iha nivel nasionál sa’e, ami mós tenke aumenta,” Valenti dehan ba STL iha loja Fidbama, Vila Nova, Baucau, tersa (27/10/2026).
Nia esplika katak, antes besik loron finadu, fós marka Tali Merah kilogramu 25, ne’ebé sosa iha Dili, iha presu US$ 10,50 kada saku, no fa’an iha Baucau US$ 11,50. Maibé, iha loron 26 Outubru ne’e, presu sasan refere aumenta ba US$ 11,75 kada saku, nune’e nia tenke fa’an ho presu US$ 12,50 kada saku.
Aleinde fós, presu manu-tolun mós aumenta. Valenti hateten katak, antes ne’e presu manu-tolun kada kaixa iha Dili entre US$ 52,00 no US$ 53,50, maibé besik loron finadu, presu aumenta to’o US$ 60,00.
Tanba ne’e, nia tenke aumenta presu manu-tolun kada rak iha nia loja ba US$ 5,50.
“Kompara ho tempu finadu antes, situasaun agora la di’ak hanesan uluk, tanba presu sasan baratu liu. Agora, maski fiar ka la fiar, iha loron ida ami la hetan vendas to’o US$ 100, tanba ema sosa menus ona,” nia komenta.
Iha parte seluk, na’in loja Hefloly-Rio, Igidio Fernandes, hateten katak presu nesesidade bázika seluk sei mantein hanesan uluk, tanba nia sei fa’an hela stok ne’ebé sosa ho presu antes. Maibé, presu manu-tolun mak aumenta.
“Presu sasan seluk sei normál hela, maibé manu-tolun mak sa’e. Antes besik loron finadu, presu kaixa ida iha Dili US$ 50 resin de’it, maibé agora sa’e to’o US$ 65,” Igidio informa.
Nia dehan katak, antes ne’e nia fa’an manu-tolun kada rak US$ 5,50, maibé agora presu aumenta ba US$ 6,00, tuir mudansa presu iha Dili.
Igidio rekoñese katak, mudansa presu ne’e afeta konsumidór sira, maibé komersiante tenke ajusta presu fa’an tuir folin sasan ne’ebé sira sosa.
Enkuantu ne’e, konsumidór Juvita Manuela Ximenes manifesta preokupasaun kona-ba aumentu presu nesesidade bázika, liuliu fós marka Tali Merah kilogramu 25 no manu-tolun.
Nia hateten katak, semana rua liubá, fós marka Tali Merah kilogramu 25 sei fa’an US$ 11,50, enkuantu manu-tolun kada rak US$ 5,00. Maibé, agora presu sasan rua ne’e aumenta.
“Ami husu AIFAESA atu kontrola presu sasan sira ne’e, tanba antes besik loron finadu presu sei baratu, maibé agora tanbasá mak aumenta?” Juvita husu.
AIFAESA kontinua monitoriza merkadu
Koordenadór AIFAESA I.P. Rejiaun Leste, David Belarmino Soares, informa katak ekipa AIFAESA iha destakamentu Rejiaun Leste kontinua halo monitorizasaun no fiskalizasaun ba kualidade, kuantidade no presu produtu nesesidade bázika iha merkadu.
David esplika katak, tuir Dekretu-Lei Nú. 29/2009, kona-ba presu justu, marjin lukru ba operadór sira iha kategoria grosista no retalista iha limite ne’ebé lei determina. Nia mós alerta katak, bainhira komersiante aplika marjin lukru liu husi limite ne’ebé permite, situasaun ne’e bele konsidera irregularidade tuir Lei Nú. 4/2011.
“Tanba ne’e, AIFAESA kontinua monitoriza situasaun sira ne’e no foti medida tuir regra ne’ebé iha,” David akresenta.
Nia dehan katak, maski ekipa AIFAESA kontinua hala’o monitorizasaun iha terenu, to’o agora seidauk simu keixa husi konsumidór sira kona-ba presu no kualidade produtu.
Nune’e, AIFAESA husu ba konsumidór sira atu aprezenta keixa bainhira hasoru problema kona-ba presu ka kualidade produtu, atu autoridade kompetente bele halo verifikasaun no foti medida tuir regulamentu ne’ebé vigora.
(tom)
