AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Diretor Rejional Servisu Administrasaun no Rekursu Humanu (DRSARH), Domingos Punef rekonhese funsionariu publiku balun iha Oecusse la kumpri regas Komisaun Funsaun Publiku (KFP), bainhira hetan ona kontratu permanente sai funsionariu publiku ona maibe la kumpri regas servisu, balun tama servisu tarde, tanba nee planu atu vizita supreza kada instituisaun hodi observa no fo sansaun koa salariu.
“Loos duni iha dia 3 Agostu 2026, ami halao serimonia isar bandeira nasional iha lampu futebol Oebau, sidade Oecusse, loos duni funsionaru publiku balun iha Oecusse mai tarde tuir serimonia nee, tanba funsionariu balun seidauk kontrola lo-loos ninia dever nuudar funsionariu publiku. Iha loron nee, laos funsionariu publiku mak mai tarde, maibe husi diretor rejional sira balun mos mai tuir isar bandeira nee mos tarde inklui funsionariu sira. Hau rekonhese informasaun neebe levanta husi Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (PA-RAEOA), Regio da Cruz Salu iha serimonia isar Bandeira Nasional kada fulan iha semana primeiru, nee programa nasional, obrigasaun funsionariu publiku hotu-hotu tenke partisipa iha isar Bandeira Nasional, maibe realidade hatudu katak, tuku 8:00 ona, Diretor Rejional sira ho funsionariu balun mos seidauk prontu iha fatin serimonia isar bandeira,” dehan DRSARH-RAEOA, Domingos Punef ba STL iha nia knaar fatin Salaun Administrasaun Nunbei, Suku Costa, Postu Administrativu Panntemakassar Oecusse, Kuarta (05/08/2026).
Nia dehan, tuir lo-loos hanesan funsionariu publiku hanorin ona kona ba dever funsionariu iha neebe deit, hanesan serbidor estadu, tenke kumpri ninia dever no pontualidade servisu ninian, hahu husi loron Segunda too Sesta, tuku 8:00 tenke iha servisu fatin ona, no tenke kumpri servisu iha oras servisu loron meudia too loraik tuku 5:30 mak foin sai husi fatin servisu.
“Durante nee loos duni ami kontrola funsionariu publiku, sira inklui funsionariu kontratadu sira tanba kada fulan sira simu salariu husi governu, tuir lista prezensa kada loron, iha idak-idak ninia knaar fatin, maibe Rekursu Humanus iha RAEOA hahu ohin ba oin, ami sei halo koordenasaun diak ho Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ) ho Rekursu Humanus iha RAEOA, hanesan reprezentante Komisaun Funsaun Publika iha Oecusse, ami sei halo vizita swiping ka vizita supreza iha kada instituisaun estadu,” dehan nia.
Nia akresenta, vizita supreza nee iha tinan kotuk mos halo tiha ona, konaba disiplina funsionariu publiku, husi funsionariu permanente ka kontratu, tanba kada fulan governu selu sira hodi halao servisu liman ain governu ba povu.
“Ami planu ona atu halo swiping segredu ba iha Diresaun hotu-hotu iha RAEOA nian, orariu vizita nee sei la hasai fiksu tanba vizita nee segredu, derepente ami mosu iha instituisaun estadu neebe estabelese ona iha Oecusse hanesan tinan kotuk ami halo, neebe karik detekta funsionariu sira la iha disiplina liu, bainhira halo vizita kada instituisaun no la iha mudansa ba sira nia atitude, ami sei konvida Komisaun Funsaun Publika, Komisaun Anti Korupsaun no PDHJ ho patrimoniu estadu iha nasional, atu ajuda ami iha RAEOA, konaba disiplina funsionariu publiku iha idak-idak nia knaar fatin iha RAEOA,” dehan nia.
Nia haktuir tan katak, hafoin halao knaar iha estrutura defenitivu iha RAEOA kuaze fulan 3 ona hahu husi Maiu too fin de Julhu 2026, detekta katak funsionriu publiku sira balun kumpri ona sira nia servisu maibe balun mak seidauk kumpri, nia hatene ona pontualidade no ninia dever, maibe finji la hatene depois lori razaun oi-oin dehan nia mai servisu tarde.
“Ita fo toleransia ba funsionariu publiku neebe partus, funsionariu sira neebe halo lisensa annual, nia iha kriteria ida, elabora iha eskrita tomak katak nia lisensa. Sei funsionariu publiku neebe falta karik, sei la iha justifikasaun konsidera nia falta, ami tenke koa ninia salariu tanba sirkular nee ami fahe hotu ona, kada funsionariu publiku iha diresaun hotu-hotu tenke kumpri ida nee no tempu badak sei kontinua sirkular, informasaun nee ba instituisaun hotu-hotu katak funsionariu publiku la tama servisu no la iha justifikasaun tenke lista prezensa falta, tanba ita labele goja deit osan estadu kada fulan simu salariu, maibe tenke hatene ita nia dever no tenke disiplina, karik iha fulan ida mak funsionariu nee tama servisu la too loron 22, tenke demisaun,” afirma nia.
Nia dehan, demisaun ba funsionariu publiku laos barak liu iha Oecusse maibe ida rua falta servisu barak, DRSARH fo ona demisaun ba sira.
“Hau husu ba funsionariu publiku iha Oecusse katak, loron-loron ita tenke hatene ita nia knaar nudar servidor estadu, tanba povu TL espesial iha RAEOA hatene katak, ita nia funsionariu publiku halo servisu servi povu ho diak, maibe karik ita la aproveita tempu nee ho diak hodi halao knaar ho diak, la tuir regra estatutu Komisaun Funsaun Publika sei hetan sansaun, koa salariu ou suspensaun servisu liu husi prosesu legal neebe mak iha, tanba nee husu ba funsionariu publiku feto no mane iha Oecusse tenke disiplina halao knaar nuudar servidor estadu ba diak TL, espesial iha RAEOA,” dehan nia.
Iha fatin seluk, Sekretaria Rejional Serbisu Komunitaria no Organizasaun Urbana, Merita Marques Lafu iha serimonia avaliasaun kona ba malnutrisaun neebe organiza husi Ministeriu Saude (MS), iha Salaun IADE Oecusse, husu ba funsionariu hotu-hotu iha servisu saude Oecusse, atu kumpri servisu ho profisaun neebe idak-idak iha.
“Ami husu ba funsionariu publiku iha Saude atu kontinua servisu hakaas aan nafatin tuir ritmu servisu neebe daudaun estabele ona, kapas tebes durante nee iha Oecusse, tanba daudaun problema boot neebe ita hasoru mak atu kombate malnutrisaun, liu husi sosializasaun, atendimentu ba inan isin rua sira nomos ba labarik idade husi tinan 5 ba kraik hodi kombate malnutrisaun iha TL, liu-liu iha Oecusse. Hau apresia ho ita boot sira nia dedikasaun, no nafatin servi ita nia povu ho profisional,” dehan nia.
Iha sikun seluk, Fibronia Amaral Colo husu ba funsionariu publiku hotu-hotu iha Oecusse atu kumpri oras servisu, no favor boot ida atende povu ho dignu.
“Hau husu ba ita boot sira iha Oecusse, atu atende ami ho diak no asegura ami nia nesesidade bainhira ami presiza, labele prezudika ami nia futuru hanesan trata BI, Sertidaun RDTL, Kartaun Eleitoral no dokumentus seluk neebe ami presiza iha kada instituisaun, tanba kada fulan imi simu povu TL nia osan atu servi ami,” dehan nia.
Iha biban nee, nia agradese ba PA-RAEOA, Regio da Cruz Salu neebe levante kestaun nee iha ninia diskursu iha serimonia isar bandeira iha primeira semana fulan Agostu 2026, atu funsionariu hotu-hotu labele sente katak sira iha lalehan leten no la haree povu kiik, sente aan katak funsionariu publiku ona, haree povu hanesan labale ida, maibe tenke servi povu ho diak.
(jos)






