DILI, STLTIMORLESTE.com – Kontratu importasaun kombustivel ho valor milhaun US$ 168,8 neebe fo direitamente ba kompahia Esperansa Timor Oan (ETO), liu husi ajudikasaun direita kria traisaun finanseira ida neebe halakon esperansa no hamosu indignasaun boot husi povu. Nunee halo Eis Deputadu husi Bankada PSD, Leandro Isaac lansa protesta ka kritika makaas ba desizaun Governu nian nee laos solusaun, maibe jogus atu hariku kompahia privadu iha povu nia sofrimentu.
Maski ETO rasik fo garantia katak stok mina iha rai laran sufsiente ba fulan haat ka lima, Governu nafatin hakat ba ajudikasaun direita. Tanba sa Governu taka matan ba tender publiku, kompetisaun asegura presu neebe bratu liu ba Governu. Bainhira uza dalan direita publiku iha direitu atu duvida, Governu uza kriteira saida atu hili deit kompahia ida nee.
Leandro Isaac kestiona makas kona-ba desizun nee katak, osan neebe boot tebes nee mak povu nia riku soin, laos atu fo lukru ba kompahia privadu sira. Tanba bainhira Governu sosa ho folin fixed (tetu), iha tempu krize Estadu asume risku tomak.
“Se funu iha Mediu Oriente remata no presu mina global tun, Governu sei sosa mina ho folin aas taka ona fixed. Diferensa presu neebe boot sei fila ba kompanhia ETO nuudar lukru boot ka riku matak, enkuantu ita nia povu kontinua sosa mina ho folin aas hanesan tempu funu,” dehan Eis Deputadu Leandro ba STL, liu husi Telefone, Segunda (20/04/2026).
Nia dehan, rezultadu funu mak nee duni, ema ida sei sai riku matak, enkuantu povu mak kiak rabat rai. Povu sai vítima ba presu mina iha bomba sei la tun, maski presu global tun ona.
“Osan milhaun US$ 168,8 nee, se la jere ho justu sei sai riku soin ba individu, enkuantu povu kontinua luta ho kustu vida neebe sae ba bebeik,”Leandro Isaac afirma.
Eis Deputadu husi Bankada Partidu Sosial Demokrata (PSD), iha Primeiru Lejislatura nee afirma, publiku agora hein resposta konkretu husi Governu, tanba sa la uza tender publiku, publikasaun detalhadu ba kontratu no garantia katak se presu merkadu tun, presu iha postu ka fatin kombustivel mos tenke tun.
Tanba povu Timor-Leste matenek haree oinsa osan Estadu sai riku matak ba kompahia privadu, enkuantu sira rasik luta ho kustu vida.”Se la muda dalan, povu lakon total,”hatete Eis Deputadu nee.
Nia mos apela ba Governu atu para ona, povu la merese sai vítima ba jogus neebe han kofre Estadu nian. Osan milhaun US$ 168,8 nee povu nian, tenke uza ba povu, laos atu hariku fali kompahia nia lukru.
Entretantu antes nee Governu liu husi reuniaun Konselhu Ministru (KM) aprova deliberasaun despezas no abertura husi prosidementu aprovisionamentu ida ba akizasaun kombustivel, ho autorizasaun despezas milhaun US$168,8, ba akizasaun gazoleu litru milhaun US$ 80, no mos ba implementasaun prosedimentu liuhusi ajusta diretu urjente.
Desizaun ida nee foti ho objetivu atu garante estabelesimentu rezerva seguransa ida ho autonomia too tinan nee nia rohan, hanesan antisipasaun karik akontese falta kombustivel neebe makas liu, tanba prolongamentu husi funu iha Mediu Oriente.
“Ohin ami mai aorezenta proposta ba deliberasaun hodi permite atu iha akizasaun kombustivel 80.000.000 litrus, ba rezerva nasional, tanba ita haree katak funu iha Mediu Oriente nee seidauk remata,” hatete Ministru Petroleu no Rekursu Mineral, Francisco da Costa Monteiro.
Nia dehan, Governu tenke iha ona medida preventiva sira liuliu preparasaun stok kombustivel iha rai laran, nunee sei fo biban ba ETO (Esperansa Timor Oan) mak sei sai importador kombustivel.
Nunee mos too notisias nee STL publika Kompahia Esperansa Timor Oan (ETO) seidauk fo komentariu ruma kona-ba kestaun nee, maski kestionamentu kona-ba sira nia kontratu ho Governu dadaun nee sai topik neebe debate makas iha publiku, Parlamentu Nasional no Media Sosial.
(car)






