DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta husu Governu liu husi ministeriu relevante atu hadia sistema eletroniku, nunee iha eleisaun prezidensial mai povu bele vota avontade, la presiza too fali munisipiu foin tuir votasaun.
Prezidente Republika Jose Ramos Horta hatoo kestaun nee ba jornlista sira, bainhira remata vizita komisaun funsaun Publiku iha salaun KFP, Kaikoli, Tersa (05/05/2026).
Prezidente Republika hatete, lakohi haree tan element ida neebe rejistu iha Suai, Bobonaro iha eleisaun tenke halai too fali Munisipiu mak tuir votasaun tanba nee husu Governu hadia Sistema eletronik nunee fasilita komunidade vota avontade.
Dadaun nee Prezidente Republika seidauk dekreta data eleisaun Prezidensial maibe dadaun nee partidu politiko sira hahu ona kampanha Dor to Dor hatan ba kestaun nee Prezidente Republika hatete sira hahu halo ona dor to dor signifika saida gasta deit sira nia sapatu depois Prezidente mak manan.
“china sira iha audian mak kontenti faan sapatu ba sira. Liberdade bele halo dor to dor maibe povu Timor ho elektronik halo Timor nee hetan matenek teb-tebes bele koalia ba mai o fo osan nia simu dalaruma nia mak simu osan ai favor Sr. Dr. fo 100 dollar ami bele ba koalia ho ami nia maluk sira iha bairo nee depois buatamak Doutorada nee beik teen fo 100 dollar nee nia la ba halo, hau lembra iha kampana iha eleisaun prezidensial nee joven sira para lohi ami aat los por ezemplu sira ba sede kampana Lu-Olo nian sira hatete ami ema fretelin ami hakarak ba vota iha Suai ami presiza 20 dolar entaun kampana fretelin fo 30 dollar ba sira para sira ba Suai depois sira liu husi hau nia kampanha ami maun boot nia apoiante ami tenke lao ba Suai presiza transporte dalaruma hau nia ema sira hatene dehan hei bosok teen mais dalaruma la hatene fo tan 20 dolar depois la ba suai sira ba tun tiha iha tasi tolu deit. Neduni o bele halo ba dor to dor gasta o nia osan gasta o nia sapatu,” dehan Prezidente Republika.
Xefe Estadu hatete, nia seidauk anunsia data maibe Prezidente koalia ona ho Primeiru Ministru atu halao eleisaun nee sedu iha fulan marsu nia laran.
“Hau seidauk anunsia maibe hau koalia tiha ona ho Maun boot Xanana tenke halo sedu uituan hanesan por ezemplu segunda semana marsu nunee eleisaun segunda ronde iha karik segunda ronde bele halo segunda semana abril depois iha tempu vontade para rezultadu komisaun eleitoral pronunsia tribunal rekursu buat sira nee labele iha tempu badak kuandu eleisaun iha abril komesa kalendariu nee maibe buat ida hau hatete tiha ona ba ministru estatal hau lakoi haree tan ida be elementu ida rejistu iha Suai ka Bobonaru ka Lospalos momentu nee iha dili nia tenke halai ba nia rai tenke muda ida nee muda ha sistema modernu, elektroniku, digital no iha neebe-neebe bele vota vontade nunee sira Timor sira iha Inglatera, iha Australia sira bele vota vontade hau lakoi haree se la halo ida nee lalika lori lei mai, hau la asina ita nia tempu iha sufisiente osan iha teknolojia iha para fasilia prosesu nee hau hatete kleur tiha ona portantu hau espera deit sistema ita halo nee diak liu iha mundu nee mak Brazileiru nian ema hotu-hotu rekonhese no Amerika mos rekonhese sistema brazileiru nian,” dehan Horta.
Xefe Estadu hatete, se la tuir desizaun neebe Prezidente Republika koalia halo povu kontinua la oba mai too munsipiu mak tuir votasaun, mak lei neebe haruka mai Prezidente Republika sei veta no la promulga.
Nunee mos Ministru Administrasaun Estatal, Tomas Cabral hatete nia rasik koalia ona ho Prezidente Republika maibe nia rasik sei komfuzaun ho vota eletroniko nee.
“Hau koalia tiha ona ho Prezidente ita hotu komfuzaun, ita boot mos komfuzaun, hau mo komfuzaun MAE mos komfuzaun populasaun hotu komfuzaun, pais nee mais demokratiko ita resensiamentu mak obrigatoriu vota nee deversiviku resensiamentu ita atu avansa ba biometriku ita iha hela 23% laba vota ema mate la aktualiza ita lakohi halo aktualizasaun,” katak Ministru.
Prezidente Republika husu vota eletroniko, vota eletroniko iha situasaun Ministru rasik mos la komprende vota eletroniku nee internet makina mak vota ema ba hanehan deit ida nee presiza aktualiza semak halo ida nee Brazil, India, ema nee avansadu.
“Ita timor nee partisipasaun politiku forte ama sira esplora lalais mak internet monu populasaun la komprende vota eletronik, se vota sala labele husu segundu via, konsikuensia iha nee, ita hotu hatene lee no hatene hakerek fasil, hau rasik la komprende vota eletroniku tanba ita ba nee hanehan hanesan sala nee sala ona nee ita presiza konsolida presiza esklarese, ohin hau dehan ba Prezidente mos ita atu avansa ba eleisaun munisipais ita labele haree ba vantajen A ka vantajen B,” katak nia.
Nia hatete eleisaun munisipais eleitor ida vota iha nia rejional ka munisipiu tanba atu eleje asembleia municipal ou Prezidente iha neeba, se laiha bareira bele lalin malu ba hotu munisipiu.
Membru Governu nee haktuir tan katak presiza mak rejolve uluk lai resensiamentu biometrika.
(eme)
