GUANGXI, STLTIMORLESTE.com – Delegasaun jornalista Timor oan hamutuk nain 24 ho ekipa China International Communications Group (CICG), vizita Sentru Kooperasaun Aplikasaun Intelijensia Artefisial (AI) Xina-ASEAN iha provinsia Guangxi.
Sentru Kooperasaun Aplikasaun Intelijensia Artifisial iha provinsia Guangxi, mak sentru ida neebe Xina harii, atu servisu hamutuk ho nasaun ASEAN sira kona-ba AI, tuir objetivu boot tolu mak hanesan, partilha teknolojia AI ba ASEAN atu uza iha setor agrikultura, saude no edukasaun no kooperasaun AI ba lian, aeroportu, dezenvolve sidade ba inteligente ekonomia dijital inklui tulun ASEAN hakat hamutuk ho Xina ba era dijital neebe ekilibradu.
“Nee mak familia ASEAN ba projetu AI.
Ekran nee hatudu katak Sentru AI Xina-ASEAN kobre nasaun 11 nee hotu.
Nee oportunidade atu alerta inundasaun no siklone ba nasaun sira neebe iha, inklui mos Timor,” STL sita iha Ekran AI
Naran nasaun ASEAN neebe deskreve iha Ekran AI Xina-ASEAN estabelese iha edifisiu AI provinsia Guangxi mak hanesan, Nasaun Myanmar, Laos, Tailândia, Filipinas, Kambodia, Brunei, Vietnam, Malazia, Singapura, Indonezia no Timor Leste iha neebe rekoinhese sai ona membru plenu ASEAN hakat ba planu kooperasaun sira tuir mai.
Reprezentante delegasaun jornalista Timor oan iha provinsia Guangxi Xina, Jorgino dos Santos hatete, mezmu husi ekran iha edifisiu AI provinsia Guangxi hatudu, deskreve ona Timor-Leste nian naran, maibe seidauk iha kooperasaun ba AI, tanba Timor-Leste sai membru plenu ASEAN foin liu tinan antes estabelesementu kooperasaun AI Xina-ASEAN no rekoinhese, kooperasaun AI Xina-ASEAN ajuda tebes ba dezenvolvimentu nasaun nian.
“AI nee diak tebes, tanba ita haree iha nee sira dezenvolve hela Aeroportu ida iha Vietman ho AI ajuda tebes servisu sira sai fasil liu iha 24 oras nia laran,” hateten Jorgino hafoin remata vizita edifisiu AI Xina-ASEAN iha provinsia Guangxi, Domingo (27/07/2026)
Nia komenta, atual Timor-Leste sai hanesan membru ASEAN prezisa apoiu dezenvolvimentu no kooperasaun husi AI neebe bele ajuda responde ba kondisaun neebe Timor-Leste sei menus.
Tanba Kooperasaun Xina-ASEAN ba asuntu AI nian evidensia hatudu, dezenvolvimentu ba Aeroportu ida iha Nasaun Vietnam, atual utiliza sistema husi AI hodi ajuda detekta sasan sira tama sai fasil no efisiente.
“Utiliza AI nee mos laos ba area ida nee deit, maibe ita haree iha neee utiliza ba area saude nian ba area agrikultura, edukasaun no infraestrutura sira seluk tan,” Jorgino informa
Kriasaun AI iha provinsia Nanning Xina laos utiliza deit ba apoiu servisu infraestrutura todan sira, maibe bele mos fo konsulta ba ema nia saude, halo tradusaun lian ida ba lian seluk liu husi oklu matan nian inklui loke odamatan liu husi kaptasaun AI nian ho ema nia oin.
Entretantu delegasaun jornalista Timor oan nain 24 neebe halao vizita ba edifisiu AI iha provinsia Nanning Xina kompostu husi media privadu no estatal.
(tom)







