DÍLI, STLTIMORLESTE.com – Juiz foun na’in-12 hahú karreira judisiál ho kompromisu atu hametin independénsia, imparsiálidade no integridade sistema justisa Timor-Leste.
Juiz foun na’in-12 simu pose nu’udar Juiz 3.ª Klase, iha serimónia ne’ebé hala’o iha Tribunál Dili, Kaikoli, kuarta-feira (11/11/2026), hamutuk ho Juiz Administradór Tribunál Judisiál Primeira Instánsia sira.
Iha serimónia ne’e, Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão enfatiza katak independénsia judisiál la’ós priviléjiu pesoál ba magistradu sira, maibé garantia ne’ebé Konstituisaun no lei fó ba povu Timor-Leste.
“Imi-nia independénsia la fó ba imi hanesan priviléjiu pesoál ka korporativu; fó ba imi husi povu timoroan, liuhusi Konstituisaun no lei,” Primeiru-Ministru dehan.
Xanana Gusmão mós husu juiz foun sira atu hala’o knaar ho korajen intelektuál, sensibilidade umana no integridade morál, hodi garante katak desizaun judisiál sira bazeia ba lei no konsiénsia profisionál.
Nia alerta katak, sistema justisa enfrenta dezafiu boot, inklui volume prosesu, kompleksidade kazu no espetativa sosiedade ba servisu judisiál ne’ebé lalais, transparente no efisiente.
Ba Juiz Administradór sira, Primeiru-Ministru husu atu hametin jestaun, organizasaun no funsionamentu tribunál liuhusi lideransa responsável no planeamentu di’ak.
Prezidente Tribunál Rekursu, Juiz Afonso Carmona iha nia intervensaun subliña katak, independénsia judisiál tenke akompaña ho responsabilidade, fundamentasaun jurídika no obrigasaun atu fó razaun ba desizaun sira.
Nia mós apela ba magistradu sira atu kontinua atualiza koñesimentu jurídiku, akompaña evolusaun jurisprudénsia no dezenvolve kapasidade profisionál.
Afonso Carmona enfatiza katak, funsaun Juiz Administradór nian la limita de’it ba jestaun prosesu, maibé inklui organizasaun rekursu umanu, disiplina, pontualidade no atendimentu ne’ebé respeita dignidade sidadaun.
Enkuantu ne’e, Juiz Administradór Tribunál Dili, Yudi Pamukas, simu responsabilidade foun ho kompromisu atu servisu hamutuk ho juízes, ofisiál justisa no funsionáriu judisiáriu sira.
Nia afirma katak, funsionamentu di’ak tribunál la depende ba ema ida de’it, maibé presiza kooperasaun no respeitu mútuu entre profisionál hotu.
“Ha’u la promete atu halo milagre iha tribunál. Ha’u mesak labele rezolve problema hotu,” Yudi Pamukas dehan.
Reprezentante Juiz foun na’in-12, iha nia diskursu, reafirma kompromisu atu kontribui ba konsolidasaun sistema judisiáriu, liuhusi koñesimentu jurídiku, inovasaun no kapasidade atu adapta-an ba mudansa sosiál.
Juiz foun sira remata ona VII Kursu Formasaun Inisiál ba karreira Magistratura Judisiál, ne’ebé inklui prosesu formasaun téorika no prátika, ho estájiu iha Timor-Leste no Portugál.
Reprezentante ne’e mós hato’o agradeseimentu ba Governu, Sentru Formasaun Jurídika no Judisiária, Konsellu Superior Magistratura Judisiál, formadór sira, instituisaun parseira no família ne’ebé fó apoiu durante prosesu formasaun.
Serimónia tomada de pose ne’e marka etapa foun iha konsolidasaun sistema judisiáriu Timor-Leste, ho esperansa katak magistradu foun sira sei kontribui ba justisa ne’ebé independente, imparsiál, asesível no transparente ba sidadaun hotu.
(ter)






