Kazu Zizelma Mate, TR Deside Kondena MSdC Tinan 4 Fulan 6 Prizaun

Foto: STL/Terezinha De Jesus

DILI, STLTIMORLESTE.com – Kazu soke mate Zizelma Maria Fatima Verdial Gonsalves, Tribunal Rekursu (TR) hasai ona desizaun kona-ba rekursu neebe aprezenta husi Ministeriu Publiku (MP) no asistente.

Prosesu nee iha desizaun Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID) liu husi Juiz prosesu Jose Gonsalves, deside kondena arguidu ho pena prizaun tinan 3 suspende ba tinan 4, kondena mos ho indemnizasaun sivil rihun US$ 5 mil, no aplika mos multa kondusaun sem karta.

Iha momentu neeba parte Prokurador ho asistente la aseita ho desizaun TJPID nian hodi halo rekursu ba iha TR, kontra desizaun TJPID. Iha rekursu nee TR hasai desizaun, hodi deside halo re julgamentu ba iha prosesu nee.

Iha re julgamentu, Tribunal konfirma fali deklarsaun husi sasin nain rua, haree mos CCTV neebe oferese husi Loja Funan Buras.

Ikus mai, Juiz prosesu deside desizaun ba dala rua, neebe fo sai iha loron 26 fulan Junhu tinan 2025, hodi kontinua aplika pena prizaun tinan 3 suspende tinan 4 ba arguidu, indemnizasaun sivil rihun US$ 5, no pena multa ba kondusaun sem karta, no mos pena alternativu se arguidu la kumpri desizaun nee.

Desizaun TJPID nian sai ba dala rua, MP no asistente kontinua la konkorda, hodi halo rekursu hasoru desizaun TJPID nian.

Husi rekursu neebe aprezenta, TR avalia no iha loron 26 fulan Marsu tinan 2026, liu husi numeru NUC:0007/26.TRDIL, Juiz konseleru TR kompostu husi Juiza, Jacinta Corea da Costa hanesan relatora, Juiz Deolindo Dos Santos, Maria Natercia Gusmão Pereira, julga prosedente no kondena arguidu MCdC hanesan autor material ba krime omisidiu Neglijensia Groseira iha artigu 140 husi Kodigu Penal, ho kastigu tinan 4 fulan 6 prizaun, no autor material Kondusaun sem karta artigu 270 husi Kodigu Penal ho pena prizaun fulan 12. Maibe ikus mai akomula, hodi kondena arguidu ho pena unika tinan 4 fulan 6 iha Prizaun. No selu mos indemnizasaun sivil rihun 5.

Depois desizaun nee sai, notifika defeza iha loron 01 fulan Abril tinan 2026.

Tuir Advogadu Privadu, Americo Martins katak, tipu husi asidente laos mai ho intensaun, maibe liga ho kazu ida nee diferente oituan ho desizaun Tribunal Rekursu (TR).

Americo esplika, iha desizaun Tribunal Judisial Primera Instansia Dili (TJPID) primeiru kondena arguidu ho pena prizaun tinan 3 suspende ba tinan 4 ho indemnizasaun sivil rihun 5 no aplika mos multa ba iha kondusaun sem karta.

Nia dehan, iha re julgamentu TJPID kontinua mantein ho desizaun anterior, iha mos pena alternativa se arguidu la kumpri bele tama iha Prizaun fulan rua.

“Ministeriu Publiku (MP) la simu desizaun TJPID nian hodi halo rekursu ba iha Tribunal Rekursu (TR) ikus mai desizaun TR nian kondena arguidu ho pena prizaun tinan 4 fulan 6, aplika mos ho indemnizasaun sivil rihun 5,” dehan Americo ba jornalista sira iha TJPID, Kinta (15/04/2026).

Nia hatutan, la satisfaz ho desizaun nee. Defeza fo ezemplu se ema ida komete krime omisidiu karik nia ba iha prizaun deit, la hetan indemnizasaun sivil. Maibe ida nee seluk fali, aplika ona pena efetivu aplika mos ho indemnizasaun sivil, no ida nee sai kestaun.

Nia sublina, hanesan defeza ba iha arguidu haree katak, rekursu ordinariu MP mak aprezenta ona, tanba nee la iha espasu atu kontinua tan rekursu ordinariu ba dala rua, tanba nee defeza sei ba fali ho rekursu extraordinariu atu husu TR halo revizaun fali ba desizaun, no fiksa mos ho jurus prodensia tanba liga ho aktu insidente la iha ema ida mak ho intensaun atu halo ida nee.

Nia argumenta, defeza lakohi halo komentariu kona-ba desizaun TR nian, tanba sira mai ho esperiensia sira. Maibe krime ba omisidiu Neglijente nee foin primera vez kazu ida nee akontese arguidu hetan kondenasaun.

Rekursu extraordinariu neebe defeza halo hatama ona ba iha TR iha loron 14 fulan Abril tinan 2026. Konteudu husi rekursu nee husu TR atu halo analiza didiak, tanba iha esperiensia barak kona-ba kazu omisidiu Neglijente. Fo ezemplu kazu soke iha Bebonuk no Bemori arguidu la.ba iha Prizaun.

Informa tan, familia husi arguidu kolabora no aseita ho desizaun TJPID atu indemniza rihun US$ 5, maibe ho pena prizaun sira mos mosu duvidas.

Hanesan defeza husu atu Tribunal Supremu Justisa (TSJ) tenke iha, tanba se halo habias korpus ba kazu ida nee ba iha TR mak Juiz sira iha TR mak sei deside, desizaun sei sai hanesan nafatin.

Antes nee iha alegasaun Prokurador Rafael Gusmão deklara katak, arguidu hili direitu nonok. Maibe deklarasaun husi testemunha sira, husi autoridade Polisia tranzitu nian katak, arguidu soke vitima iha zebra kros no motor rasta vitima too ba iha fatin neebe vitima latan ba 8 metru.

MP deklara, sasin Nelia Maria da Roza Verdial De Araujo hatete katak, rona tarutu sai mai haree vitima latan hela, no sasin Domingos dos Reis Amaral de Souza mos deklara, iha kareta ida fo dalan vitima atu liu, maibe arguidu halai ho velosidade makaas ikus mai hodi soke vitima, lori too ba iha hospital maibe la salva.

MP deklara, video CCTV neebe oferese husi Loja Funan Buras hatudu katak, arguidu halai ho velosidade makaas, hodi ikus mai soke vitima mate.

Tanba nee MP haree katak, maske arguidu hili direitu nonok, maibe bazeia ba deklarasaun husi Polisia Tránzitu nian no sasin nain rua nian, MP haree katak provadu arguidu komete krime neebe MP akuza ba.

Tanba nee MP la iha duvidas, no haree katak aktu arguidu nian primeiru konduz motor la ho kuidadu, segundu arguidu ultrapasa kareta hodi soke vitima, terseru motor neebe arguidu uza xapa matrikula motor seluk nian. Tanba nee MP husu Tribunal atu kondena arguidu pena unika prizaun tinan 5.

Enkuantu iha alegasaun nee, Asistente Eustaquio Guterres deklara katak, arguidu hanesan foin sae ida konduz motor la ho kuidadu. No arguidu soke tiha vitima mate, iha sala julgamentu arguidu hili direitu nonok, no arguidu la deklara arependementu.

Tanba nee asistente husu Tribunal atu kondena arguidu pena prizaun tinan 6. Kona-ba indemnizasaun asistente koalia ona ho familia sira, maibe familia sira la aseita, tanba nee husu Tribunal mak tetu.

Enkuantu defeza arguidu nian, Americo iha alegasaun deklara katak, la iha opozisaun konaba alegasaun husi Ministeriu Publiku no asistente nian. Maibe defeza husu Tribunal atu haree deklarasaun sira hotu husi inisiu kedan, hodi bele tetu no foti desizaun.

Prosesu nee prezinde husi Juiz Jose Gonsalves, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Rafael Gusmao no asistente Eustaquio Guterres, no arguidu hetan asistensia legal husi Advogadu Privadu Americo.

(ter)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *