Knua Mamuk, Foin-sae Hili Hikis Kosar iha Estranjeiru duke Hein “Promesa Falsu” iha Fatin Moris

Foto: STL/Carme Ximenes

DILI, STLTIMORLESTE.com – Knua barak iha rai laran komesa sai “mamuk” husi juventude sira, tanba jerasaun foun hirak nee hili liu atu ba hikis kosar iha estranjeiru duke kontinua hein “promesa falsu” dezenvolvimentu nian iha sira nia fatin moris, tanba falta kampu servisu neebe dignu no difikuldade ekonomika neebe kontinua hanehan area rural sira.

Faktu iha terenu hatudu katak dinamizmu sosial no ekonomiku iha knua sira komesa neineik no namlele tanba lakon forsa servisu neebe produtivu liu. Foin-sae sira neebe tuir lojika tenke kaer ka halo toos, natar, kria inovasaun, no dudu negosiu kiik sira iha baze, hili fali husik sira nia knua no hili dalan ba rai liur hanesan Austrália, Coreia do Sul, Irlandia, Inglatera no Portugal hodi buka garantia moris nian.

Iha area foho nian, toos no natar barak mak abandonadu no uma sira hela deit ho ferik no katuas sira. Falta servisu neebe fi rendimentu sufisiente halo foin-sae sira lakon esperansa atu troka sira nia moris iha fatin moris. Kondisaun nee dudu sira hodi hili fali tuir kursu lian estranjeiru no hein naruk iha lina atu ba servisu iha rai liur.

Foin-sae husi munisípiu Ainaro, Carlito Mendonça Soares, neebe hein hela oportunidade atu ba servisu iha rai liur, hatete katak foin-sae sira laós lakon domin ba sira nia knua, maibe nee opsaun ikus hodi sustenta família. Tuir nia, durante nee oportunidade servisu iha rai laran limitadu no saláriu la too atu responde ba folin sasan neebé kontinua sae, nunee hili atu ba fakar kosar iha rai liur sai dalan unika atu troka futuru.

“Ita los lakon domin ba ita nia rai ka lakon esperansa ho ita nia knua, maibe realidade moris mak obriga ita atu hili dalan nee. Se ita kontinua hein iha nee ho kondisaun servisu neebe la iha no folin sasan sae beibeik, ita la bele kria futuru neebe diak ba ita nia família,” dehan Carlito ba STL, iha Dili, Sesta nee (14/08/2026).

Nia hatutan, Governu presiza loke matan no haree ketak kondisaun foin-sae sira iha rural no munisípiu sira, laos deit halo kampabha ka fo promesa iha polítika laran.

“Ita hakarak Governu kria kampanha ka programa neebe dudu duni industri lokal, fó apoiu ba setor agrikultura ho sentimentu real, no loke oportunidade servisu ho salariu neebe dignu. Se kondisaun hirak nee iha, iha garante boot katak foin-sae sira sei la hili husik sira nia knua sai abandonadu,” nia hatutan.

Iha parte ketak observador ekonomia, Frederico da Silva nota katak investimentu publiku neebe foka liu ba dezenvolvimentu fíziku hanesan estrada no ponte, seidauk dudu krisaun empregu neebe real iha nível baze. Estrada sira neebe nakfera ka aat iha munisípiu sira sai deit hanesan “monumentu mamuk” se la iha produsaun lokal neebe dudu husi forsa foin-sae nian. Maske inun osan neebe haruka husi rai liur ajuda sustenta família sira, maibe ida nee solusaun ba tempu badak deit neebe la bele rezolve problema ekonomia nasional nian.

“Salariu mínimu neebe tun bainhira haree ba inflasaun no folin sasan neebe sae ba beibeik, dudu foin-sae sira hodi enfrenta realidade katak fakar kosar iha kuintal ka fbbrika estranjeiru nian fo garantia ekonomika boot liu duke sai espetador ba dezenvolvimentu neebe la troka sira nia moris,”dehan nia.

Nia hatutan kondisaun nee fo alarma ba Estadu atu foti pasu real hodi kria kampu servisu iha rai-laran. Se migrasaun foin-sae sira nian kontinua sae, rai laran sei enfrenta dezafiu sosial neebe todan, tanba knua sira sei lakon forsa servisu neebe sai motor ba dezenvolvimentu nasional.

(car)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *