DILI, STLTIMORLESTE.com — Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta hateten, kresimentu ekonomia Timor-Leste tinan 2026 bele to’o 5%, bazeia ba relatóriu Banku Mundial.
Prezidente hateten, indikadór balun mos hatudu melloramentu, inklui mortalidade infantil no taxa dezempregu ne’ebé tun, enkuantu inflasaun hela iha 0,4%.
“Hau haree, pobreza iha Timor-Leste kleur tiha ona, maibé numeru komesa tun. Haree obra sira barak iha Dili; Timor-oan sira maka serbisu iha ne’ebá. Ema rihun-ba-rihun serbisu iha Dili no iha foho,” dehan Prezidente Horta hafoin despedida ekipa Doulos Hope iha Portu Dili, Segunda nee (07/09/2026).
Nia hateten katak traballadór sira ne’ebé serbisu iha projetu konstrusaun sira simu salariu, la’ós serbisu gratuitu. Tuir nia, redusaun pobreza presiza tempu tan no depende ba kriasaun oportunidade servisu ne’ebé governu hala’o.
Salariu no Kualidade Moris
Akademista Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), Fakuldade Ekonomia, Departamentu Jestaun, Dr. Fernando Baptista Anuno, hateten salariu nu’udar nesesidade importante ba ekonomia família no redusaun pobreza.
Nia hateten esforsu entre Sekretaria Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE), sindikatu traballadór no empregadór sira kona-ba salariu mínimu, espera bele lori ba diskusaun iha Parlamentu Nasionál.
“Ko’alia kona-ba ekonomia, ida-ne’e liga ho vida moris. Ema ida-idak tenke buka servisu hodi hetan salariu atu sustenta nia moris no responde ba nesesidade loron-loron,” dehan Dr. Fernando.
Tuir nia, desde restaurasaun independénsia iha 2002, salariu mínimu kontinua sai preokupasaun ba traballadór sira tanba kustu moris aumenta.
Nia hateten salariu mínimu mensal atualmente US$115 dala barak la sufisiente atu responde ba nesesidade família, liuliu ba traballadór sira ne’ebé mai husi área remota no tenke aluga hela-fatin iha Dili.
Dr. Fernando mos hateten katak, se traballadór sira hetan servisu no salariu ne’ebé di’ak, situasaun ne’e bele ajuda governu hamenus pobreza no hadi’a bem-estar povu.
Presu Sasan Sae, Salariu La Balansu
Deputadu David Mandati Dias Ximenes, husi Bankada FRETILIN, hateten presu nesesidade bázika aumenta, enkuantu salariu traballadór sira hela iha US$115 kada fulan.
Tuir nia, situasaun ne’e kria desequilíbriu entre rendimentu traballadór no kustu moris.
Traballadór iha Kompanhia Xineza Hudilaran, Olandina Soares Martins, husu governu atu kontinua diskute alterasaun ba salariu mínimu.
Nia hateten kustu hela-fatin iha Dili agora bele to’o US$35–40 kada fulan, seidauk inklui gastu hahan no nesesidade loron-loron.
“Hau husu ba governu atu diskute ona salariu mínimu ne’ebé ami hein kleur ona. Mandatu IX Governu besik atu remata, maibé seidauk iha desizaun kona-ba lei salariu mínimu,” dehan Olandina.
(jos)







