MAPPF ho CI-TL Halao Workshop, Hodi Promove Jestaun Diak iha Lagoa

Foto: STL/Joaninha Belo

DILI, STLTIMORLESTE.com – Ministeriu Agrikultura Pekuaria, Peska no Floresta (MAPPF) hamutuk Coservation International Timor-Leste (CITL) ho parseiru sira halao workshop, oinsa atu implementa projetu promove jestaun diak iha Lagoa sira ba biodiversidade no promove ko ezistensia entre ema no balada fuik (lafaek) iha Munisipiu Ainaro, Kovalima, Manufahi no Manatuto.

“Hau hanoin workshop ida nee koalia kona-ba projetu husi GET 8 nian, liu-liu oinsa atu promove diak liu tan jestaun Lagoa sira mak ita iha TL iha parte sul inklui mos oinsa bele ko ezistensia entre ema nomos ba lafaek,” hatete Diretor CI-TL, Manuel Mendes ba jornalsita sira iha Suai Room, Tersa (5/5/2026).

Projetu nee sei implementa iha Munisipiu 4, postu 5, nomos iha suku 13, munisipiu mak hanesan Kovalima, Ainaro, Manufahi no Manatuto, iha Lagoa 7 hahu husi fronteira iha funu boot, hasan foun, rai mean iha Zumalai, bikan tidin iha Ainaro, welenas modomaut iha Manufahi, nankuru iha Natarbora Manatuto, projetu nee sei implementa ho durasaun tinan 4 nia laran ho orsamentu US$ 2.6 milhoes ba projetu nee.

Nia informa, kon-ba orsamentu nee CI-TL sempre servisu hamutuk ho MAPPF finansia husi Global Enviroment Facility (GET), ho durasaun tinan 4 hodi hadia Lagoa ba konversaun biodiversidade promove ko ezistensia ema balada fuik lafaek, no apoiu oportunidade meus de subtansistensia neebe sustentavel ba komunidade lokal sira.

Nia dehan, iha projetu nee CI-TL sei rekruta tan funsionariu neebe kontratadu parte tolu ema hamutuk nain 12, nunee mos sei forma grupu konservasaun kada Lagoa grupu komunidade nivel Aldeia iha suku no sei forma grupu konservasaun nee atu hamutuk ho funsionariu neebe rekruta i hamutuk Guarda Florestas i produs planu jestaun ida hodi implementa projetu iha Lagoa sira nee.

Nunee mos sei apoiu fundus ba grupu kiik iha kada Lagoa sira nee atu bele dezenvolve mos sentru-sentru turismu apoiu hortikultura nomos asuntu sira seluk neebe liga ba iha Peska Lagoa nian.

Entretantu Ministru Agrikultura Pekuaria Peska no Floresta (MAPPF), Marcos da Cruz hatete, ohin ita hamutuk ho CITL realiza workshop ida nee hodi koalia kona ba atividade importante ida hodi halo jestaun ba Lagoa 7 iha munisipiu 4 ho nia biodiversidade oi oin no animal fuik barak”, hatete nia.

Governante nee dehan, diskusaun ohin loron nee oinsa atu hare esistensia hela hamutuk ho animal ho biodiversidade sira seluk hanesan animal ida neebe sai ikom na nasaun mak Lafaek nee iha nasaun seluk animal baibain, maibe iha Timor nee liga ho kultura Timor nian konsidera avo tanba nee iha diskusaun nee atu hare oinsa bele iha jestaun diak ba Lagoa katak iha dioversidade barak-barak ikan boek, kadiauk nee oinsa jere para Lagoa iha sustentabilidade katak bee mos kualidade atu labele afeita ba animal sira neebe iha bee laran, tanba durante nee konflitu entre animal ho ema, hanesan Lafaek tata ema maibe iha parte seluk Timor konsidera avo entaun tata ema mos husik hela deit.

Tanba nee iha diskusaun ohin nian nee atu hare meius no proteje animal Lafaek atu bele fo benefisiu ba area protejidu ba Lafaek sira neebe hela ba no area sira neeebe ema hela ba no area seluk ne’ebe sai barreira atu labele hakat ba Lafaek no Lafaek labele ba too ema hodi tata.

“Ita promove Lafaek nia fatin atu sai objetu ba turizmu hodi atrai ema seluk bele mai vizita fatin hirak nee hodi kontribui reseita ba kofre Estadu nunee bele garante sustentabilidade diak iha tempu naruk”, hatete nia.

(joa)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *