DILI, STLTIMORLESTE.com – Ministru Obras Públikas (MOP), Samuel Marçal afirma katak, falta material konstrusaun no aumentu folin afeta ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026.
Samuel Marçal hateten katak, krize mundiál, falta stok material no presu mina ne’ebé karun sai obstákulu ba implementasaun projetu sira iha ministériu ne’e.
“Problema ne’ebé ita hasoru mak krize mundiál, la’ós de’it folin material sa’e, maibé mós material la iha estoku,” hatete nia ba jornalista sira iha Parlamentu Nasionál, Segunda (19/10/2026).
Nia hateten katak, ezekusaun jerál OJE 2026 iha MOP atinji ona 54%, no ministériu sei esforsu atu aumenta progresu iha semana rua ka tolu tuirmai.
Ministru ne’e informa katak, ezekusaun Fundu Infraestrutura atinji ona 71%, no MOP hein katak to’o Dezembru 2026 bele aumenta to’o 90%.
Nia mós hateten katak, MOP haruka ona pedidu pagamentu ba projetu boot sira atu acelera prosesu pagamentu no aumenta ezekusaun orsamentu.
Samuel Marçal esplika katak, prosesu verifikasaun balun iha Agência de Desenvolvimento Nacional (ADN) seidauk konklui. Se prosesu sira ne’e remata, nia fiar ezekusaun bele atinji 84% ka aumenta liután to’o finál tinan.
Iha fatin hanesan Prezidente Komisaun E, neebe trata Infraestrutura iha Parlamentu Nasionál, deputadu Marocos Xavier, hateten katak komisaun hala’o audiénsia ho MOP atu analiza progresu ezekusaun OJE 2026.
“Ezekusaun jerál MOP ne’ebé atinji ona 54% lao di’ak hela, maski iha atrazu iha kategoria bens no servisu tanba prosesu eviksaun iha Díli no munisípiu sira,” dehan Prezidenti Komisaun E, deputadu Marcos Xavier.
Nia hateten katak, MOP informa ba komisaun katak selu ona indemnizasaun ba vítima eviksaun sira. Maibé, kazu ida ka rua sei iha prosesu verifikasaun.
Nia mós esplika katak, ezekusaun kapital dezenvolvimentu lao neineik tanba kondisaun klima, liuliu udan, ne’ebé afeta implementasaun obra no prosesu tenderizasaun.
Marocos Xavier hateten katak, prosesu aprovizionamentu bele presiza loron 47, ne’ebé kauza demora atu asina kontratu no hahú implementasaun projetu sira.
Tanba ne’e, Komisaun E husu ba MOP atu hadi’a mekanizmu tenderizasaun no asinatura kontratu, hodi permite obra sira hahú lalais no evita atrazu iha implementasaun.
Nia mós temi katak, preokupasaun husi komunidade balun kona-ba obra sira ne’ebé atu implementa sai obstákulu seluk ba progresu projetu.
Maski nune’e, Marocos Xavier afirma katak MOP hein atu aumenta ezekusaun ba 70% ka 80% antes Dezembru 2026, tanba iha kompromisu no obrigasaun finanseira sira ne’ebé sei prosesu.
“Hau hanoin katak ezekusaun MOP sei sae tanba iha kompromisu no obrigasaun sira ne’ebé sei prosesu, inklui asinatura kontratu ba obra sira,” nia dehan.
Entretantu Orsamentu Ministériu Obras Públikas (MOP) ba tinan 2026 iha montante US$ 237.108.892 (dólar amerikanu), tuir orsamentu ne’ebé Parlamentu Nasionál aprova iha debate espesialidade iha 18 Novembru 2025.
Maibé, depois Governu propoin Orsamentu Retifikativu 2026, montante orsamentu MOP nian iha proposta alterasaun ne’e sai US$ 227.108.892, inklui transferénsia públika ho valor US$ 119.918.321.
Diferensa entre montante orijinál no proposta retifikativa mak US$ 10 millaun
(alb)






