DILI, STLTIMORLESTE.com – Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) apoia Timor-Leste atu hametin sistema saúde públika liuhusi prevensaun, koordenasaun intersetoriál no preparasaun ba emerjénsia saúde.
Reprezentante OMS iha Timor-Leste, Arthur Mathur hatete katak, workshop benchmarking nasionál kona-ba Funsaun Esensiál Saúde Públika importante atu identifika forsa no lakuna iha sistema saúde.
“Ha’u kongratula Governu Timor-Leste ba inisiativa importante ida-ne’e hodi haforsa prestasaun servisu esensiál saúde públika nian,” haktuir nia liu husi diskursu ihá workshop benchmarking nasional ba priorizasaun Fungsaun esensial saude publika ihá Palm Spring Hotel Fatuhada, Segunda (12/10/2026).
Arthur mós hato’o agradese ba Governu Repúblika Populár Xina tanba fó apoiu ba inisiativa ne’e.
Nia esplika katak saúde públika la’ós de’it tratamentu médiku iha ospitál no sentru saúde, maibé inklui mós asaun prevensaun atu proteje saúde populasaun.
Asaun hirak-ne’e inklui asegura bee hemu seguru, ai-han seguru no anin ne’ebé moos hodi prevene moras no proteje komunidade.
Arthur hatete katak, servisu saúde públika envolve profisionál saúde no instituisaun sira iha setór oioin, inklui inspetór sira ne’ebé responsavel ba seguransa bee no ai-han.
Nia afirma katak, saúde públika mós inklui preparasaun, resposta no rekoperasaun ba emerjénsia, hanesan inundasaun, rai-halai no surtu moras hada’et.
Nia temi Covid-19, dengue no raiva nu’udar ezemplu moras ne’ebé presiza prevensaun no resposta efetiva husi instituisaun kompetente sira.
Programa imunizasaun ba labarik no rastreiu moras krónika, hanesan diabetes, hipertensaun no kankru, mós sai parte importante saúde públika.
Nia hateten katak, promosaun atividade fízika, dieta saudável no evitamentu tabaku no konsumu alkóliku ne’ebé perigu bele ajuda hadi’a saúde populasaun.
Arthur subliña katak, implementasaun funsaun esensiál saúde públika presiza esforsu hamutuk hosi profisionál no instituisaun sira iha setór oioin.
Tanba ne’e, nia konsidera diálogu no workshop benchmarking nasionál importante atu harii komprensaun komún kona-ba funsaun saúde públika no responsabilidade instituisaun sira.
Workshop ne’e mós buka identifika forsa no lakuna iha sistema saúde Timor-Leste, atu determina medida apropriada hodi hametin prestasaun servisu saúde ba populasaun.
Arthur hatete katak, prosesu ne’e sei presiza tempu, konsultasaun ho parte interesada sira, koordenasaun forte no komunikasaun kontínua.
Nia informa katak, iha fulan hirak tuirmai, sei dezenvolve rekomendasaun prátika sira hodi hametin funsaun saúde públika no kapasidade forsa traballu ne’ebé hala’o servisu hirak-ne’e.
Iha ikus, Arthur agradese ba Governu Repúblika Populár Xina, reprezentante governu, vise-ministru, diretór-jeral no partisipante sira ne’ebé envolve iha diskusaun.
Nia reafirma, kompromisu OMS atu kontinua serbisu hamutuk ho Governu Timor-Leste hodi dezenvolve sistema saúde públika ne’ebé forte, efetivu no apropriadu ba nesesidade populasaun.
(dom)






