PM Xanana Husu Empreza 51 Implementa Projetu Eletrifikasaun iha Aldeia ho Responsabilidade

DILI, STLTIMORLESTE.com – Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão hamutuk ho Ministru Obras Publikas (MOP), Samuel Marçal sai sasin ba serimonia asinatura kontratu entre Prezidente Komisaun Ezekutivu Eletrisidade Timor Leste, Empreza Publika (EDTL, E.P), Paulo da Silva ho kompanhia nasional 51 ba Projetu Eletrifikasaun Aldeia.

Asina kontratu nee realiza iha salaun Katedral, Dili, Tersa (12/05/2026).

Primeiru Ministru husu ba kompanhia nasional 51 neebe hetan konfiansa atu responsabiliza projetu eletrifikasaun nee hodi servisu ho laran, ho vontade tomak no husu labele fo ba kompanhia sub kontrator.

“Husu ba kompanhia sira atu labele fo ba sub kontratór. Imi mak tenke responsabiliza projetu nee too hotu. Hau lakohi atu imi fo tan ba kompanhia seluk ida mak halo servisu no imi simu deit osan, tuur deit simu osan. Imi tenke ezekuta rasik atu bele dezenvolve aan no partisipa iha dezenvolvimentu ita-nia rain,” PM Xanana alerta iha ambitu Asina kontra ho Empreza 51.

Primeiru Ministru husu nee tanba hakarak atu kompanhia nasional sira nee bele manán esperiénsia nunee sai bukae ba aban bainrua.

“Buka hadia ita-nia karakter, ita-nia kbiit no ita-nia matenek hodi partisipa iha dezenvolvimentu ita-nia rain,” Xefe Governu alerta tan.

Kompanhia sub kontrator mak kompanhia ka empreza ida neebe simu servisu husi kompanhia prinsipal atu halao parte balun husi projetu ka kontratu boot ida.

Ezemplu, Governu fo projetu konstrusaun estrada ba kompanhia prinsipal ida, kompanhia prinsipal nee depois kontrata tan kompanhia seluk atu halo eletrisidade, bee, soldadura ka transporte.

Xanana Gusmão mos esplika oituan kona-ba Planu Estratejiku Dezenvolvimentu Nasional (PEDN) tinan 2011–2030 kona-ba politika eletrifikasaun, konsidera eletrisidade hanesan direitu baziku no fundamental tebes ba dezenvolvimentu ekonomia no moris-diak povu nian.

Objetivu prinsipal husi politika eletrifikasaun maka, halo asesu eletrisidade too iha territoriu nasional tomak; garante fornesimentu enerjia neebe estavel no kontinua; suporta kresimentu ekonomia, industria, edukasaun no saude; reduz pobreza no izolamentu iha area rurál sira.

“Iha PEDN nee, Governu fo prioridade ba infraestrutura eletrisidade hanesan, konstrusaun sentrál elétrika nasional; dezenvolvimentu rede transmisaun no distribuisaun; ligasaun eletrisidade ba suku no aldeia sira; uza enerjia renovavel hanesan mini-hidro, enerjia vento, solar, biomassa,” PM Xanana hateten.

Planu nee mos temi projetu boot sira atu aumenta kapasidade eletrisidade; hadia seguransa enerjia nasional; suporta atividade ekonomika iha distritu sira.

Iha vizaun PEDN 2030, eletrifikasaun laos deit kona-ba naroman, maibe atu moderniza nasaun, liga komunidade rural sira ho dezenvolvimentu, kria oportunidade servisu no negósiu, hadia kualidade moris povu Timor Leste nian.

Iha fatin hanesan, Ministru Obras Publikas, Samuel Marçal esplika, serimonia asina kontratu ho kompania nasional 51 nee, atu responsabiliza pakote eletrifikasaun 51 ba aldeias 141 iha munisipiu hotu neebe seidauk assesu ba eletrisidade.

Governu kontinua ho prosesu atu realiza-tan seremonia asinatura kontratu ba pakote projetu eletrifikasaun aldeia hamutuk 45 neebe sei realiza iha tempu badak nia laran hodi konklui ona aldeia hotu iha territoriu tomak ba asesu eletrisidade.

“Esepsaun ba uma-kain tolu ka haat ka sanulu mak hela namkari iha fatin ketak-ketak no dook malu, ita sei rezolve ho solar panel. Maibe ho asina kontratu ohin, ita espera katak maski la konklui iha tinan nee, iha tinan oin bele konklui ona eletrifikasaun ba populasuan iha territoriu tomak,” Ministru Samuel Marçal hateten.

Iha tinan 2025, Governu konklui ona nivel suku no ida-nee Governu asina kontratu atu asselera hodi konklui iha nivel aldeia.

Aldeia iha territoriu tomak neebe seidauk assesu eletrisidade hamutuk aldeia 181 no ohin asina ona ba aldeia 141 hela aldeia 45 neebe sei asina tan kontratu iha tempu badak.

Total orsamentu neebe Governu prevee ba projetu sira nee hotu hamutuk millaun $11,3 ho durasaun kontratu balun fulan 6, balun fulan 8 no balun tinan ida depende ba distansia.

(alb)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *