PM Xanana: Liberdade Imprensa tenke Responsabilidade no Verifikasaun Faktus

Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão. (Foto: STL/Joseph Koa)

DILI, STLTIMORLESTE.com — Komemora loron Nasional Liberdade Imprensa, Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão destaka liberdade imprensa no liberdade espresaun mak elementu importante bá demokrasia, maibé tenke akompaña ho responsabilidade, respeitu bá direitu ema seluk nian no verifikasaun faktus molok publika informasaun.

PM Xanana hato’o mensajen ne’e iha ninia diskursu iha selebrasaun Loron Nasionál Imprensa Timor-Leste ba dala haat no Komemorasaun tinan 51 trajedia Balibo Five ne’ebé organiza hosi Konsellu Imprensa ho Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) iha Centro Convenções de Díli, Sesta-feira (16/10/2026).

Komemorasaun Loron Nasionál Liberdade espresaun PM Xanana hato’o parabéns no apresiasaun boot bá jornalista no traballadór média hotu ne’ebé servisu loroloron ho dedikasaun no responsabilidade atu lori informasaun bá povu.

“Ita komenora Loron Nasionál Imprensa la’ós de’it momentu atu selebra profisaun jornalista nian, maibé mós atu reflete kona-bá papél imprensa nian iha konstrusaun Estadu no Nasaun Timor-Leste, liu-liu iha esforsu atu hametin instituisaun Estadu, dezenvolve koñesimentu povu nian no promove partisipasaun sidadaun sira,” afirma PM Xanana.

Xefe Governu akresenta, liuhosi informasaun, povu bele hatene programa Governu nian, desizaun Parlamentu Nasionál no problema sira ne’ebé afeta komunidade. Tanba ne’e, média iha responsabilidade importante atu sai ponte entre Governu no povu, inklui fó oportunidade bá sidadaun sira atu hato’o preokupasaun no opiniaun.

“Governu tenke simu pergunta no krítika ne’ebé bazeia bá faktus. Krítika konstrutiva bele ajuda ita nia Governu, atu hadi’a servisu no responde bá povu nia nesesidade. Iha tempu hanesan, jornalista mós tenke verifika informasaun, respeita étika profisionál no hato’o notísia ho loloos,” PM Xanana afirma.

PM Xanana alerta, dezenvolvimentu teknolojia dijitál, rede sosiál no Artifisiál Intelijénsia (AI) muda ona maneira ema nian hodi hetan no fahe informasaun, ne’ebé lori oportunidade no dezafiu foun bá profisaun jornalista.

Teknolojia bele ajuda jornalista sira hala’o peskiza no analiza dadus, maibé iha tempu hanesan, aumenta risku propagasaun notísia falsu, vídeo manipuladu no informasaun ne’ebé kria ho AI atu manán públiku.

“Tanba ne’e, imi jornalista labele haree bá velosidade de’it. Loloos, kredibilidade no responsabilidade mak tenke sai prioridade,” afirma PM Xanana.

Tuir PM katak, AI bele ajuda servisu jornalista nian, maibé labele substitui prosesu verifikasaun faktus no julgamentu profisionál. Jornalista sira tenke konfirma informasaun molok publika atu asegura katak notísia ne’ebé hato’o bá públiku loos no bele fiar.

Iha ninia deklarasaun, Xanana Gusmão afirma katak, IX Governu Konstitusionál rekoñese importánsia asesu bá informasaun ne’ebé loos, transparente no kredível.
Tanba ne’e, Xefe Governu konsidera katak kombate notísia falsu (fake news) no dezinformasaun presiza kooperasaun entre Governu, Sekretáriu Estadu bá Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Konsellu Imprensa, órgaun média, organizasaun jornalista, eskola no sosiedade sivíl.

Xanana Gusmão mós salienta katak, instituisaun públika sira tenke fasilita asesu bá informasaun ofisiál ho klaru no iha tempu apropriadu. Maibé, esforsu atu kombate dezinformasaun labele sai razaun atu taka ema nia ibun ka limita krítika bá Governu.

Enfatiza mós katak, liberdade imprensa no direitu atu hato’o opiniaun tenke respeita, ho objetivu atu ajuda povu distingue informasaun loos hosi informasaun falsu.

Aleinde ne’e, Primeiru-Ministru enkoraja SEKOMS, Konsellu Imprensa, na’in-bá-média no parseiru dezenvolvimentu sira atu hametin kooperasaun iha área formasaun jornalista, seguransa, teknolojia no sustentabilidade média.

Alende ne’e defende mós nesesidade atu kria oportunidade bá jornalista joven sira, hasa’e kapasidade profisionál no apoia média atu bele hala’o knaar ho dignidade no independénsia.

“Governu tenke respeita independénsia redasaun, no média tenke hala’o knaar ho integridade no responsabilidade,” Xanana Gusmão dehan.

Iha parte ikus, Xanana Gusmão rekoñese katak, servisu jornalista la fásil, liuliu bainhira enfrenta limitasaun rekursu no dezafiu oioin iha hala’o kobertura no hato’o informasaun bá públiku.

Tanba ne’e hato’o agradese bá dedikasaun no sakrifísiu jornalista no traballadór média sira nian, no enkoraza sira atu kontinua defende faktus, respeita étika profisionál no tau interese públiku nu’udár prioridade.

“Imprensa ne’ebé forte ajuda harii Estadu ne’ebé forte. Jornalista ne’ebé profisionál ajuda hametin demokrasia no unidade nasionál,” Primeiru-Ministru afirma.

Xanana Gusmão hatoo parabéns bá jornalista no traballadór média hotu iha Timor-Leste, no hato’o apelu atu kontinua hametin imprensa livre no responsável nu’udár parte importante hosi dezenvolvimentu demokrasia iha nasaun.

Iha oportunidade hanesan Prezidente Interino Konsellu Imprensa Timor Leste (KI-TL), Susana Cardoso dehan, Liberdade Imprensa Hasoru Dezafiu no Presiza Protesaun
Liberdade imprensa kontinua hasoru dezafiu, inklui limitasaun ba asesu informasaun públika, presaun, intimidasaun no ameasa ba seguransa jornalista sira. Iha kontestu dijitál, dezenvolvimentu teknolojia no influénsia interese oioin mós lori dezafiu foun ba independénsia editorial no servisu órgaun komunikasaun sosiál.

Tanba ne’e, presiza hametin protesaun ba jornalista, garante asesu ba informasaun públika no promove ambiente ne’ebé permite média hala’o knaar ho independénsia, responsabilidade no respeitu ba étika profisionál.

(jos)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *