DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta defende diplomasia azul iha simeira Oseanu melanezia nian, hodi sai ponte ba asaun Ambiental entre pasifiku no sudeste aziatiku.
Prezidente Republika liu husi diskursu ba Plenaria Nivel Aas husi Simeira Oseanu Melanezia nian Prezidente Republika, Horta, hatoo apelu forte ida ba diplomasia azul neebe unidu hodi kombate ameasa sira neebe aumenta ba beibeik hasoru saude marítima.
Koalia nuudar Konvidadu Onra, Prezidente destaka Timor Leste nia pozisaun jeografika no ekolojika neebe uniku nuudar ligasaun entre Triangulu Koral no Pasífiku.
Xefe Estadu enfatiza katak biodiversidade estraordinaria neebe rejiaun nee fahe hamutuk neebe abriga 76% husi espesie koral sira neebe koñesidu no liu espesie ikan resife 2.200 lori mos responsabilidade neebe estraordinaria hanesan ba konservasaun no preservasaun interjerasional.
Prezidente esplika “inisiativa nasional sira neebe forte husi Timor-Leste, neebe lidera husi Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, inklui Polítika Ekonomia Azul foun no estabelesimentu parke nasional marítimu ida iha area Illa Atauro nian,” dehan PR Horta liu husi Komunikadu neebe STL asesu, Kuarta (13/05/2026).
Prezidente Ramos-Horta mos foti importansia ba nasaun nia kompromisu metin ba kuadru internasional sira, hodi nota ratifikasaun foin lalais ba akordu sira neebe proteje biodiversidade iha area mos husi jurisdisaun nasional.
Foku boot ida husi ninia diskursu mak luta urjente hasoru poluisaun plastiku iha tasi, hodi temi Timor-Leste nia kompromisu global sira neebe halo ona iha Forum Ekonomiku Mundial no kampaña konsiensializasaun lokal sira hanesan inisiativa “Ikan Azul”.
Hodi afirma fila-fali Timor-Leste nia papel estratejiku hafoin ninia adezaun tomak ba ASEAN, Prezidente Ramos-Horta promete nasaun nia apoiu ba meta ambiental koletiva Pasífiku nian, inklui meta global 30×30.
“Direitu internasional laos konseitu abstratu ida ba estadu kiik sira hanesan Timor-Leste. Nia mak fundasun ba ita-nia soberania, independensia, no integrasaun pasífika iha sistema internasional laran,” deklara Prezidente Ramos-Horta.
Xefe Estadu hatete hodi foti importansia katak maski nasaun sira neebe kiik liu mos bele alkansa justisa no solusaun neebe justa liuhusi lei no vontade neebe fahe hamutuk.
(eme)






