Prezidente Board RHTO, Gaspar Afonso Triste Envolvimentu EhD Ladun Masimu

Prezidente Board Raes Hadomi Timor Oan (RHTO), Gaspar Afonso. (Foto: STL/Joseph Koa)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Board Raes Hadomi Timor Oan (RHTO), Gaspar Afonso sente triste tanba envolvimentu Ema ho Defisiente (EhD) ladun masimu.

“Ita tenke koalia ona, tanba koalia kona ba Direitus Humanus, ema hotu nia partisipasaun, sei ema hakarak moris iha paz no dame nia laran, iha fraternidade umana nia laran, komunidade hotu-hotu tenke involve, tanba nee hau hanesan prezidente Board RHTO aumesmu tempu hanesan dadaun reprezenta EhD iha Palasiu Prezidente, hau sente triste uitoan,” dehan Gaspar Afonso ba STL iha konsulta ASEAN da dala 4 kona ba Direitu ba Dezenvolvimentu atu hametin no haforsa komunidade ASEAN ho nia implementasaun, neebe organiza husi Ministeriu Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Hotel Palm Spring Fatuhada Dili, Kinta (20/08/2026).

Nia haktuir tan katak, dadaun TL tama ona membru ASEAN bad ala 11, entaun governu tenke prepara infraestrutura nee, asesivel no inkluzivu.

“Semana hirak liu ba, hau rona dehan hau nia maluk EhD mai husi nasaun balun iha Aeroportu, kadeira roda iha aviaun laran la iha, ida nee ita sente triste, tanba ita nasaun foun, ita ukun aan iha era globalizasaun nia laran, ita rativika ona konvensaun direitu ba ema ho defisiensia, maibe ita nia ministeriu relevantes neebe kompetente, la haree situasaun sira nee ho seriu, tanba nee too ohin loron, ema barak ho defisiensia maka sei hela iha kotuk, ita bele konta ho liman, defisiensia sedauk too 1000, neebe hamrik ho filhera ida ho ema sira neebe la ho defisiensia,” dehan nia.
Husu ba RHTO ho EhD, tenke firme nafatin hodi halo advokasia neebe forte liu, neebe nuudar prezidente Boar ba RHRO neebe halao knaar iha Palasiu Presidensial, sei nafatin koalia, labele nonok.

“Hau nuudar Prezidente Boar ba RHTO, hau labele nonok, tanba hau reprezenta EhD iha Palasiu Presidensial, laos reprezenta hau nia aan Gaspar Afonso iha Palasiu neeba, neebe bainhira assume kargu ida nee, sente tusan boot ida mai hau, neebe haul abele nonok, hau tenke fo sai hau nia hanoin ba povu no sosiedade hotu-hotu, neebe husu ministeriu relevantes sira iha governu ida nee, karik hau halo politika ruma, ida nee laos hau nia pesoal, maibe EhD ba rai ida nee, hakarak involve direita no partisipa direta, kontribui EhD nia hanoin hodi dezenvolve rai ida nee, liu-liu agora sai ona membru ASEAN,” dehan Gaspar Afonso.

Iha fatin seluk, Programa Manajer Assosiasaun Defisiensia Timor Leste (ADTL) Rosalia Teresa Perreira iha reuniaun Komite Revizaun Politika (KRP) governu nian, hodi deskuti kona ba programa prioridade governu nian kada ministerial, atu projeta iha Orsamentu Jeral Estadu nian, husu ba governu atu tau asuntu ema ho defisiente, liu-liu iha fasilidade no infraestrutura sira atu nunee maluk defisiensia sira bele asesu.

“Liu husi Reuniaun KRP nee, hau reprezenta maluk EhD, husu ba governu atu halao infraestrutura tenke priense mos assesibilade ba maluk defisiensia sira iha fatin publiku, nunee maluk sira asesu, ezempu iha edifisiu estadu nomos tinan nee, sei halao eleisaun presidensial, husu atu iha fatin votasaun nee, kria mos kondisaun ba maluk sira ho defisiensia atu sira ezerse sira nia diretu vota sem diskriminasaun,” dehan programa manager ADTL, Rosalia Teresa Perreira.

Antes nee, Prezidente da Republika, Jose Ramos Horta bain hira vizita povu Oecusse no oferese manurade ba maluk defisiensia sira iha Aldeia Oefoko, Suku Costa, Postu Administrativu Pantemakassar Oecusse, husu ba Autoridade RAEOA nomos instituisaun relevantes sira iha nasaun TL, atu tau matan ba maluk sira EhD, tanba barak maka moris ho kondisaun neebe ladun diak, dala ruma familia abandona sira.

“Hau husu ba Autoridade RAEOA ho entidades estadu iha nasaun TL, atu tau matan ba maluk EhD, tanba sira mos ema umana ida, presiza fo prioridade ba sira, hau sempre vizita no fo apoiu sira, husu ba governu tau matan, kria kondisaun ba sira nia moris diak, balun sedauk hetan osan subsidiu ruma husi governu, favor tau matan ba sira atu nunee sira labele hetan susar,” dehan PR Horta.

Nia haktuir tan katak, povu Oecusse, barak maka moris kiak, pior liu tan maluk EhD sira neebe moris susar, sei karik mandatu remata, sei kontinua buka apoiu husi kolega ou amigu sira iha rai liur atu suporta povu kbiit laek sira iha TL.

Relasiona ho preokupasaun nee, Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmao iha Salaun Ministeriu Finansa mos aseita ho informasaun neebe hatoo husi Programa Manajer, ADTL neebe sei tau iha planu Komite Revizaun Politika hodi fo mos prioridade ba maluk sira EhD atu asesu iha infraestrutura neebe governu harii, no sei kontinua tau matan ba ejizensia sira nee.

(jos)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *