DILI, STLTIMORLESTE.com — Prezidente Tribunal Rekursu (PTR), Afonso Carmona afirma katak, nia nu’udar veteranu sei la hakruuk ba kritika, no sei hein prosesu nomeasaun lideransa tribunal sira.
Carmona hato’o deklarasaun ne’e ba jornalista sira iha Tribunal Rekursu, Kinta-feira, 15/10/2026, hodi responde kritika kona-ba nia pozisaun no prosesu mudansa iha sistema judisiáriu.
“Hau nee ema veteranu e hau sei la hakiduk ida hania tanba imi kritika hau atu hakiduk, temi tiha ona veteranu nee hau la hakiduk, ema dehan hela deit ema ida mos nia sei komandante, tanba nee ema dehan hau komandante hau komandante lai.” dehan nia.
Carmona afirma katak, nia ko’alia kona-ba estatutu veteranu tanba, durante ne’e, ema balu seidauk komprende nia pozisaun no esperiénsia.
“Ohin hau koalia hau veternu, tanba durante nee imi la hatene, kuandu temi veteranu nee hau la hakiduk iha minutu ida, to instalasaun STJ hotu to Prezidente Republika nomeia se maka sai Prezidente Tribunal Rekursu no se maka sai Prezidente Supremu Tribunal Justisa.” dehan nia.
Kona-ba prosesu seleksaun ba kargu judisiál, Carmona hateten katak kandidatu sira tenke tuir teste atu hatudu sira-nia kapasidade, no desizaun kona-ba aprovasaun tenke bazeia ba prosesu ne’e.
“Instalasaun supremu ema hotu fo poder atu ba tes hotu, para ida idak ba buka nia indentidade atu pasa ka lae, laos hau maka dehan pasa ka lae sira maka dehan pasa ka lae nee maka justu.” dehan nia.
Nia hateten katak, konkursu sei kontinua, no sei iha mudansa iha kargu Prezidente Tribunal Rekursu no Prezidente Supremu Tribunal Justisa (STJ).
“Konkursu lao hela, neneik sei iha mudansa se maka ba Prezidente Tribunal Rekursu, no se maka ba Prezidente Supremu Tribunal Justisa. ”Fundamente.
Carmona mós afirma katak, kandidatu hotu tenke tuir teste, no rezultadu pasa ka lae tenke bazeia ba prosesu seleksaun ne’ebé justu. Tanba nee nia mos ba tes hotu, atu pasa mos justu la pasa mos justu. No Juri sira neebe mai fo tes, PTR la konese sira no laos PTR maka ba bolu sira.
Carmona mós esplika katak, mudansa fatin servisu ba juízes la’ós kastigu, maibé parte ida husi organizasaun sistema judisiáriu.
Nia husu atu respeita juízes sira no fó oportunidade ba sira atu hala’o knaar, enkuantu sistema judisiáriu kontinua hetan mudansa.
Carmona refere katak, harii STJ lori mudansa importante ba sistema judisiáriu, tanba ne’e juízes sira presiza formasaun atu prepara an ba responsabilidade foun. Tanba formasaun iha rai-li’ur bele ajuda juízes sira komprende di’ak liu knaar no responsabilidade hanesan konselheiro no dezembargadór.
Iha sorin seluk, akademiku Rafael de Jesus dehan katak kritika ne’ebé dirije ba setór justisa importante atu bele halo hadi’a no lori setór justisa ba oin.
“Setór justisa hanesan parte importante ida iha implementasaun lei. Tanba ne’e, se iha kritika ruma, di’ak liu atu simu no halo hadi’a, hodi lori setór justisa ba oin,” dehan nia.
Nia hatutan katak, ema hotu hakarak atu moris iha rai ida-ne’e ho dame no hakmatek, no moris tuir lei ne’ebé vigora. Tanba ne’e, nia tau fiar ba órgaun judisiáriu sira atu kontinua hala’o sira-nia knaar ho responsabilidade no tuir lei, hodi asegura justisa ba sidadaun hotu.
(ter)
