MATEBIAN, STLTIMORLESTE.com – Tenente Jeneral Reformado Lere Anan Timur hatete, ohin loron selebra 51 anos ezistensia FALINTIL, iha loron importante nee husu foinsae sira respeita no hadomi malu hodi kontribui ba dezenvolvimentu nasional.
Tenente Jeneral Reformado Lere Anan Timur hatoo lia hirak nee ba jornalista sira, bainhira remata partisipa komemorasaun loron FALINTIL iha loron 20 Agostu, iha foho Matebian, ho tema prinsipal Onra ba Martir sira, Kompromisu ba Estabilidade no Dame. Sub-tema Marxa “Uma Marcha, um aceno de palma reconciliador iha Matebian, Kinta (20/08/2026).
Eis Komandante F-FDTL hatete, FALINTIL halo tinan 51 anos, ezistensia FALINTIL moris iha dia 15 Agostu, maibe sarani iha 20 Agostu, maibe lo-loos nee iha 15 Agostu.
“Ohin ita mai komemora iha fatin ida nee, fatin ida neebe ita atu reflete tanba Matebian fatin neebe lulik, fatin neebe istoriku, fatin ida neebe ita nia eroi rihun ba rihun fakar sira nia raan soe sira nia isin iha matebian tutun neeba, no sorin sorin tanba rate laiha, entaun ita mai iha nee hodi halo refleksaun hanoin ita nia maluk sira no eroi sira neebe ohin loron la hamutuk ho ita, tanba ho sira nee mak ohin loron ita ukun aan, tanba sira nee mak ohin loron ita sei moris, sira mak laiha karik ita mos ohin loron laiha maibe tanba sira laiha ona ita iha entaun ita mai hanoin sira ba sira nia mate, sira nia lakon,” dehan Jeneral Reformado Lere.
Jeneral Reformado Lere dehan, tinan 51 sira neebe hola parte iha FALINTIL tama ona ba tinan 70, no mensajen neebe jerasaun tuan husik ba jerasaun foinsae sira mak hadomi malu no hadomi rai nee.
“Mensajen neebe ami jerasaun husik hela ba imi jerasaun foinsae sira mak hadomi malu, hadomi imi nia rai kria pas no estabilidade nunee bele iha progresu dezenvolvimentu nasional, kuandu iha progresu dezenvolvimentu funu Timor laiha ona, demostrasaun laiha ona rungurangan laiha ona, mais ita mak la hamutuk ita mak la preokupa ba dezenvolvimentu ita nia rai problema sei mosu, mais hau fiar katak Timor Leste povu iha konsiensia tanba iha eroi ba nia istoria rasik, hau hanoin Timor sei lao ba oin,” katak Jeneral Reformado Lere.
Jeneral Reformado Lere dehan, lider rezistensia sempre fo liman ba malu too ohin loron sempre hamutuk nafatin, koalia konaba rezistensia armada sira unidade.
“Koalia konaba rezistensia armada ami unidade, ami unidade nee tanba saida, tanba ami nee kiak, ami nee beik, ami laiha titulu, entau ami nia riku mak ami nia unidade nee, maluk sira neebe mak matenek sukat sira nia matenek entaun dala ruma iha diverjensia ideolojia, diverjensia matenek entau sira nee mak kria matenek maibe hau hanoin katak laiha impaktu se jerasaun foinsae sira toma konsiensia katak ita nia funu ida nee laos funu ida neebe fasil maibe diferente iha mundu, tanba ita apoiu laiha matenek oituan deit kilat mos oituan deit kilat laos ita nia koronel sira mak rai sira nia restu iha nee ita kaer ida nee entaun ita troka ho sira nia kilat ho kilat moderna, ita tenke faan ita nia soldadu fo ita nia soldadu ita nia komandante barak nia vida nia raan atu bele hetan fali kilat modernu,” katak Lere.
Eis Komandante F-FDTL hatete, jerasaun foun sira tenke toma konsiensia katak ukun ida nee folin karun tebes, no Matebian nee fatin istoriku tanba ema rihun ba rihun mate iha Matebian rate laiha, balun neebe hakoi moris iha fatuk koak too ohin loron nia ruin no isin sei iha deit koak laran, tanba nee joven foinsae sira tenke toma konsiensia.
“Ami katuas hotu ona aproveita ami sei bele nee mai koalia ho ami husu informasaun mai ami para ami konta istoria didiak, hanesan babain hau dehan povu ida laiha istoria ema ida laiha nee ema nee laiha klamar, tanba loron ida ita nia isin sei lakon maibe ita nia memoria ita nia istoria sei lalakon,” katak Lere.
Nunee mos Prezidente Republika, Jose Ramos Horta hatete, memoria konaba Timor Leste nia luta tenke inspira haraik aan no ho respansabilidade.
“Memoria konaba ita nia istoria labele serve deit atu selebra konkista sira pasadu nian. Ida nee tenke inspira haraik an, responsabilidade no kompromisu ida neebe permanente ba futuru. Valor sira neebe fo dalan ba povu kiik ida atu reziste durante dekada barak kontinua orienta ita aten-barani hasoru adversidade dixiplina hasoru difikuldade sira solidariedade entre maun-alin sira respeitu ba ema nia dignidade lealdade ba kauza nasional no konfiansa katak justisa bele manan,” dehan PR Horta.
Xefe Estadu hatete, Jerasaun atual sira laos bolu atu repete sakrifísiu sira hosi eroi sira, maibe atu fo onra ba sira nia legadu liu hosi serbisu, edukasaun, defeza demokrasia nian, respeitu ba instituisaun sira no konstrusaun unidade nasional neebe permanente.
Ida nee mak FALINTIL nia legadu loloos, laos deit vitoria luta ida nian, maibe afirmasaun ba valor sira husi povu ida neebe fiar katak liberdade nee posivel.
(eme)







