DILI, STLTIMORLESTE.com — Eis Prezidente Repúblika, Jeneral Taur Matan Ruak, afirma bispu na’in-tolu importante ba istória Timor-Leste, tanba kontribuisaun sira nian iha luta libertasaun nasional.
Taur Matan Ruak hato’o deklarasaun ne’e bainhira partisipa misa ba urna bispu sira iha Tasi Tolu, Dili, Tersa (01/09/2026).
Nia destaka kontribuisaun Bispu Dom Jaime Garcia Goulart, Dom José Joaquim Ribeiro no Monsenhor Martinho da Costa Lopes, ne’ebé, tuir nia, iha papél importante iha tempu luta rezisténsia Timor-Leste.
“Hau hanoin Bispu na’in-tolu lori fila mai Timor-Leste importante teb-tebes ba ita nia istória no Igreja iha Timor, liu-liu Dom Jaime Garcia Goulart, Dom Joaquim Ribeiro no Monsenhor Martinho Lopes, ne’ebé fó sira-nia kontribuisaun maka’as ba ita nia luta,” dehan Taur.
Taur mos lembra Dom Alberto Ricardo da Silva, SDB, ne’ebé nia restu mortal sira tau hamutuk ho Bispu na’in-tolu.
Nia hateten katak Monsenhor Martinho da Costa Lopes iha relasaun diak ho Komandante-em-Xefe FALINTIL iha tempu rezisténsia, Kay Rala Xanana Gusmão, agora Primeiru-Ministru Timor-Leste.
Tuir Taur, Monsenhor Martinho da Costa Lopes kontribui maka’as liu-liu iha divulga informasaun kona-ba akontesimentu iha Timor-Leste ba komunidade internasionál durante períodu okupasaun.
“Dom Martinho Lopes sempre iha kontaktu diak ho Komandante-em-Xefe, atual Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão. Nia kontribui maka’as ba ita nia rai, liu-liu divulga informasaun kona-ba akontesimentu iha Timor-Leste ba mundu,” haktuir Taur.
Nia mos hato’o agradesimentu ba Bispu sira hotu tanba sira-nia kontribuisaun ba Igreja no nasaun, liu-liu iha tempu difísil ba Timor-Leste.
Iha eventu ne’e, Lider Resisténsia Antonio “Aitahan Matak” hato’o apresiasaun ba esforsu IX Governu Konstitusionál, lideradu Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, Prezidente da República José Ramos-Horta no Igreja Katólika Timor-Leste, ne’ebé kontribui iha prosesu transladasaun restu mortal Bispu na’in-tolu ba Timor-Leste.
“Hau nu’udar Timor-oan sente kontente no apresia esforsu Governu, Igreja no entidade hotu sira nian lori Preladu Bispu na’in-tolu sira-nia relíquia mai Timor, hodi fó onra ba sira-nia luta ba libertasaun nasional Timor-Leste,” dehan Aitahan Matak.
Enkuantu ne’e, Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (PA-RAEOA), Regio da Cruz Salu, dehan prezensa Bispu na’in-tolu iha Timor-Leste fó sentimentu onra ba povu Timor.
Nia destaca liu-liu Monsenhor Martinho da Costa Lopes, ne’ebé tuir nia, kompleta ona nia mehi atu fila ba Timor-Leste, maski nia mate iha Portugal.
“Ita agradese ba Bispu na’in-tolu bele fila mai Timor, liu-liu Monsenhor Martinho Lopes ne’ebé kompleta nia mehi atu fila mai Timor-Leste,” dehan Regio.
Regio mos hateten katak prezensa Bispu sira nian iha Timor-Leste bele sai símbolu ba fortalese istória, fiar, kultura no identidade Timor nian.
Nia subliña katak Oecusse iha pozisaun importante iha istória kristianizasaun Timor, tanba prosesu propagasaun Igreja Katólika iha Timor hahú husi Oecusse.
Ho fila mai restu mortal Bispu na’in-tolu no Dom Alberto Ricardo da Silva, SDB, povu Timor-Leste konsidera momentu ne’e hanesan oportunidade atu fó onra ba kontribuisaun sira nian ba Igreja, nasaun no luta libertasaun nasional.
(jos)







