DILI, STLTIMORLESTE.com – Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão hatete, sei hatan ba Lighthouse iha fulan Setembru ou Outubru nia laran.
Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hatoo kestaun nee ba jornalista sira iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Bairo Pite, Kinta (09/04/2026).
“Hau sei hatan Light House mais hau sei ba Setembru-Outobru. Kleur ona, saida mak hau sei husu, hau la dehan, atu dehan deit katak, ema nia aman neebe kaer Lighthouse nee tinan rua kotuk ba, governu, povu Australia tomak foti nia hanesan maior fraude lentu iha Australia,” dehan Primeiru Ministru.
Primeiru Ministru hatete, nee Light House nia boot nee, tinan tolu ka haat ba nee nia bos nee maior fraude lentu iha Australia.
“Sei ita tau ona hanesan nee, sira seluk nee sei ezije nafatin, neebe hau ba responde katak, ita foin ukun aan, kuartu governu tama, ema komesa hanoin, depois rezolve tiha krize iha nee, buat sira nee komesa lao daudaun ona, ita presiza eletrisidade buat sira nee hotu,” katak PM Xanana.
Primeiru Ministru hatete, halo ona estudu no PM admira tebe-tebes ema sira mai halo estudu planu ba eletrisidade nian nee.
“Mais ema balun rona katak, ita presiza eletrisidade, buat sira nee hotu mai ami hakarak halo, ami bele, tanba ami halo iha fatin hotu-hotu ona, barak tebe-tebes ona ita simu prontu. Maibe, uluk nee mos sira hatene ita presiza eletrisidade, ita simu tiha ona ema, ita hakarak haree o nia kbiit nee too iha neebe, o halo duni ka lae,” dehan PM Xanana.
Xefe Governu hatete, mais promete mos dehan, husu dehan atu asina akordu ho sira, halo iha nee, halo iha neeba.
“Ami bele haruka hira mak nee liu husi Kairabela, Kairabela portu ida mos laiha, buat ida laiha, o atu mai tau lerek iha neebe, ami sei halo, neebe ami dada hela dehan buka haree didiak butomak sira nee. Sira hatene katak, iha Dili rasik mos ahi mate bei-beik tanba zerador sira nee uluk ninian, husi kedas tempu Indonezia nian, neebe sira dehan ami bele fo zerador ualu gratis. Tanba ami mak produs zerador sira nee, entaun obrigadu, lori kuaze tinan ida mak foin zerador tolu-haat mai, hau ba simu iha portu nee kontente loos,” katak PM Xanana.
Nia hatutan, sira antes dehan bele ajuda Timor, ajuda zerador nunee ahi la mate iha Dili, ikus fali mai invoice, dehan o atu fo deit lae, tenke selu, nee hotu sira hanoin Timor foin ukun aan bele la hatene loos, neebe dehan, entaun signifika katak, se o promete dehan atu fo ualu o fo deit haat ida mak nee, too ikus mai tenke selu fali nee mak haruka haree ba afinal sira la produs.
“Sira mai dehan ami mak halo, zerador sira nee hau haluha tiha ona naran buat sira nee hotu, tanba nee mak ami la asina. Mais se fraude inventa, asina tiha ona, lae, iha prosesu ida naruk tebe-tebes nee, nia bos nee Australia mak fo sai, laos ita mak ha, maior fraude lentu Australia. Nee husi Tribunal mak fiar nafatin hanesan nee, mais karik mak hau dehan iha nee Australiano sira, Australiano sira dehan o nia Tribunal povu kbiit laek nee duni, sira osan iha nee mak o ba rekoñese fali dehan rai nain fali, nunka hela iha nee mos o rekoñese,” katak PM.
Priemeiru Ministru hatete, nia latauk atu ba hatan ba haree ba esperensia Primeiru Ministru tama ona kadeia neebe konaba kadeia latauk.
“Neebe hau la tauk, ba kadeia mos ba tiha ona kadeia dala rua tiha ona, mais ba atu hasoru kompaña ida neebe maior fraude lentu iha Australia Ninian,” katak PM Xanana.
(eme)






