AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (PA-RAEOA) ho Koomisaun Executivu Zona Ekonomika Espesial ba Dezenvolvimentu Oecusse-Ambeno (KE-ZEEDOA) ho estrutura tranzitoriu, simu knaar husi Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão, atu halao servisu, prepara kondisaun ba futuru Oecusse-Ambeno neebe orienta husi Xefe Governu.
Kestaun nee hatoo husi Prezidente Autoridade RAEOA tranzitoriu, Regio da Cruz Salu ba STL, Tersa (2/9/2025) iha Gabinete PA-RAOA Oebau, Suku Costa, Postu Administrativu Pantemakassar RAEOA, hafoin halao enkontru ho ninia estrutura sira, kompostu husi KE-ZEEDOA, Diretor Jeral no Diretor Rejional sira hamutuk 14 neebe hetan fiar husi Konselhu Ministru (KM), neebe lideradu husi Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmao iha IX Governu Konstitusional.
“Ami laiha komentariu tanba ami mai fali ho klareza atu halo serbisu saida, agora ba prespektiva estadu ami iha buat rua deit, ami ba Dili hasoru entidade tuteladu governu tomak ho konsensia, fila fali ho konsensia, ho mensajen ida labele tau buat seluk iha ami nia ulun, tau deit buat rua deit, maka tau hanoin kona ba rai no tau hanoin kona ba povu. Loron-loron bele tau nafatin iha ulun, saida maka ami bele halo no serbisu ida nee, serbisu tranzitoriu atu prepara buat neebe governu hakarak, ita hotu Oecusse oan halo ba futuru, ita Oecusse hakarak halo ba futuru oin mai, ami la iha buat seluk maka atu koalia,” dehan PA-RAEOA Tranzitoriu, Regio da Cruz Salu.
PA-RAEOA, responde kona ba destinu projeitu suspensaun hamutuk 154 liu husi Konselhu Administrasaun Fundus Infraetrutura (KAFI) IV no V katak, nia mos seidauk iha lista ba projeitu iha Oecusse.
“Hau deit laiha lista ba projeitu iha Oecusse, hau la hatene projeitu nee sese tanba hau seidauk iha informasaun, maibe governu deside ba ida nee, hau ezerse knaar entidade tuteladu RAEOA, iha tempu hanesan Primeiru Ministru RDTL. Sei entidade tuteladu, Xefe Governu hateten hanesan nee, kerdizerke legal, ita lao ba oin, saida maka ita tenkiser haree hamutuk em nome governu, estadu ba povu no rai ida nee. Tanba nee hau husu atu ita kalma uitoan, tanba nee entidade tutuladu, xefe Estadu hatete tiha ona no legalmente ita sei lao tuir saida mak nesesitaa ba ita hotu bele haree, tanba nee ami hakarak evita halo komentariu neebe liga ho projeitus, tanba ami nia organizasaun nee haree uluk lai buat neebe importante ba governu nia serbisu periodu re-oganiza ba RAEOA nee nia serbisu iha kualidade no efetividade,” dehan nia.
Responde kona ba ejizensia povu Oecusse durante nee liu husi vizita Primeiru Ministru neebe halao sosializasaun kona ba desentralizasaun poder lokal, kada munisipiu sei fila ba ninia munisipiu hodi lidera ninia rain, PA-RAEOA tranzitoriu nee dehan, sei nia responde dehan nia Oecusse, kalan sei toba la dukur.
“Sei hau koalia dehan hau Oecusse oan, orsidada hau toba mos la dukur, Hau Timor oan, ami nee Timor oan, Oecusse nee Rejiaun Enclave, reprezenta imajen Timor Leste nian hanesan pais, republika Demokratika Timor Leste (RDTL). Iha kontekstu atu halais serbisu, ho objetivu dezenvolvimentu nasional estadu ninian, iha determinolijia objetivu balun atu povu nee labele sai bainaka ba iha ninia rain rasik, maibe kontekstu Oecusse oan nee, atu haree ba saida maka Oecusse oan tenke konsensia, tanba nee ami ba ho konsensia no fila mai mos ho konsensia, interpreta ba,” dehan nia.
Nia dehan, sira nia knaar atu hahu faze tranjitoriu ida, reazustamentu nesesaria institusional, estruktural neebe hahu iha loron horseik, neebe iha nee lakohi atu koalia arbiru.
“Ami hakarak apela ba Familia boot Oecusse oan toma, atu akompanha nafatin ho besik no ativu kona ba faze foun, pajina foun, hahu husi periodu tranzitoriu ligadu ba nesesidasde atu re-organiza no re-orienta serbisu administrasaun publiku neebe importante iha Oecusse nuudar knaar governu, obrigasaun governu primaria estadu ninian ba ita nia povu,” dehan nia.
Iha oportunidade hanesan, Koordenador Executivu Zona Ekonomika Espesial ba dezenvolvimentu Oecusse-Ambeno (KE-ZEEDOA), Hercolano de Sousa dehan, ohin PA-RAEOA afirma tiha ona katak RAEOA ninia tutuladu maka Primeiru Ministru (PM).
“Ami mai, laos mai hanesan entidades neebe maka iha poder neebe maka boot liu, maibe ami halao deit saida maka tuteladu haruka ami atu halo, tanba nee maka ZEEDOA hanesan instituisaun hanesan instituisaun neebe maka governu intende atu estabelese, pasparte husi Autoridade RAEOA nian, ami sei serbisu hamutuk nafatin tuir orientasaun PM nian, ami sei komunika diak liu tan, liu-liu potensia saida maka Oecusse iha. Neebe atu haforsa mensajen husi PM katak, saida maka ami no ita hotu nuudar Oecusse oan maka rai no povu, seluk lae, tanba nee hanesan koordenador ZEEDOA, ami sei la ses husi mensajen ida nee, ami sei apoiu malu ho PA-RAEOA iha nee, atu ita alkansa duni mehi ida nee,” dehan KE-ZEEDOA, Hercolano de Sousa.
Jornalista: Joseph Koa
Editor: Joseph Koa








One Response
Mensajen S,E. PM kona-ba Rai no Povu ne’e, signifikadu ne’ebe luan no abstratu Autiridade tenki intrepreta ho analiza iha aspeitu politika, administrasaun no dezenvolvimentu ne’ebe pro ba povu, abracos