Ramos-Horta Aprezenta Prioridade Lima ba Konservasaun Tasi

Prezidente Republika Jose Ramos Horta. (Foto:STL/Emerenciana Pinto)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta aprezenta prioridade lima ba implementasaun Akordu BBNJ, atu hametin konservasaun tasi no kooperasaun internasionál.

Prezidente Repúblika Demokrátika Timor-Leste, José Ramos-Horta, husu ba komunidade internasionál atu transforma kompromisu multilaterál kona-ba konservasaun tasi nian ba asaun konkretu, durante Fórum Pás Paris 2026, iha Fransa.

Iha enkontru ne’ebé hala’o iha loron 10 no 11 fulan-novembru, Prezidente partisipa iha meza redonda kona-ba implementasaun Akordu BBNJ no futuru governasaun oseanu, ho partisipasaun líder polítiku, diplomata no reprezentante organizasaun internasionál sira.

Ramos-Horta aprezenta prioridade lima atu prepara implementasaun Akordu BBNJ ba konferénsia COP dahuluk, ne’ebé sei hala’o iha Nova Iorke, iha inísiu tinan 2027.

Prioridade lima mak inklui harii instituisaun sientífika independente no reprezentativa, aloka rekursu apropriadu ba Fundu Espesiál, fahe siénsia no teknolojia ho nasaun sira ne’ebé sei dezenvolve hela, asegura fahe benefísiu rekursu jenétiku tasi nian no garante konservasaun efetiva.

Prezidente Ramos-Horta hateten katak nasaun ki’ik sira tenke hetan oportunidade hanesan atu partisipa iha desizaun kona-ba futuru tasi.

“Nasaun ki’ik sira hanesan Timor-Leste la husu atu kontrola tasi; ami husu de’it fatin igual iha meza ne’ebé ami nia futuru deside”, dehan Ramos-Horta tuir komunikadu ne’ebé STL asesu Sesta 13/11/2026.

Nia esplika katak tasi la’ós de’it rekursu naturál, maibé patrimóniu komún ne’ebé presiza governasaun justu no responsabilidade husi nasaun hotu.

Akordu BBNJ sai instrumentu importante ba konservasaun biodiversidade marinha iha área sira ne’ebé la tama iha jurisdisaun nasionál. Implementasaun akordu ne’e presiza kooperasaun entre governu, peskizadór no sosiedade sivíl.

Diskusaun iha Fórum Pás Paris 2026 mós foka ba nesesidade atu hametin kooperasaun peskiza tasi nian, harii área protejida no asegura katak nasaun hotu bele hetan benefísiu husi rekursu oseanu.

Prezidente Ramos-Horta afirma katak kompromisu internasionál sira tenke sai realidade liuhusi implementasaun efetiva, atu konservasaun tasi la limita de’it ba deklarasaun iha dokumentu.

Nia mós enfatiza katak kooperasaun sai opsaun importante ba nasaun hotu atu enfrenta dezafiu globál, liuliu iha konservasaun ambiente marinha no governasaun oseanu.

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *