DILI, STLTIMORLESTE.com – Akademista sira iha Timor Leste (TL) kestiona makaas desizaun empreza importador kombustivel sira nian, neebe hasae folin gazolina no gazoel ho razaun funu no instabilidade geopolitika iha Mediu Oriente.
Akademista UNPAZ, Tomas de Jesus konsideira katak razaun nee la bazeia ba lojika ekonomika neebe loos, tanba stok kombustivel neebe faan dadaun iha bomba ka postu kombustivel sira sosa tiha ona molok konflitu foun akontese.
“Ita kestiona nusa mak funu akontese iha Mediu Orinte, maibe ohin folin sae kedas iha Dili, nee katak empreza sira uza deit oportunidade hodi buka lukru lalais, tanba stok neebe iha loloos sosa ho presu tun,” dehan Tomas ba STL, iha Akait, Dili, Tersa (10/03/2026).
Aleinde kestaun stok, Akademista nee mos kritika falta transparensia husi Governu, liu liu Autoridade Nasional Petroleu (ANP), neebe too agora seidauk fo sai dadus klaru kona-ba distribuisaun no kalku lo-loos ba folin iha rai laran.
Tanba tuir kalku merkadu nian, Timor-Leste depende liu ba presu referensia Mean of Platts Singapore (MOPS) no sosa direita husi Mediu Oriente, tan nee hasae presu neebe repentinu konsiderradu hanesan karga todan ida ba povu kiik no bele hamosu inflasaun ba nesesidade bazika sira seluk.
Iha parte ketak Motorista ka Sofer Mikrolet, Antonio Viera husu ba Governu atu foti medida hodi kontrola presu kombustivel neebe la tuir ona kbiit povu nian.
“Ita kestiona tebes, tanba sa mina sae hela deit, maibe tarifa transporte nian labele sae, se ami hasae tarifa, pasajeiru baku malu ho ami. Se la hasae, ami maka mate fatin,” hatete Antonio.
Nia dehan, antes nia gasta deit US$ 16 ba mina loron ida, maibe agora nia tenke gasta besik US$ 25. “Ida nee katak osan funan oituan neebe uluk ba sosa foos, mina no seluk tan agora tama hotu ba tanki laran,” dehan nia.
(car)







