DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), José Ramos-Horta sujere Governu taka eskola temporariamente atu prevene moras respiratóriu tanba ahi-suar husi Kalimantan.
Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta sujere Governu liuhusi Ministériu Edukasaun, taka eskola durante loron balun atu proteje saúde labarik sira husi impaktu ahi-suar ne’ebé mai husi Kalimantan, Indonézia.
Horta hato’o sujestaun ne’e ba jornalista sira iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairro Pité, Tersa (13/10/2026).
Prezidente hatete katak ahi-suar ne’e difísil atu kontrola, tanba ne’e Governu presiza foti medida preventiva atu hamenus risku ba saúde públika.
“Hau rekomenda ona ba Governu atu haruka mensajen. Di’ak liu taka eskola durante semana balun, atu labarik sira labele sai ba dalan ka halimar iha li’ur,” dehan Prezidente Repúblika.
Nia esplika katak eskola bele hahú fali bainhira kondisaun ar nian menus ona no ahi-suar menus. Tuir nia, labarik sira iha risku atu hetan moras respiratóriu tanba ahi-suar maka’as ne’ebé afeta Timor-Leste.
“Hapara eskola durante loron balun tan. Bainhira atmosfera ne’e hadi’a, bele tama fali eskola. Se lae, problema respiratóriu bele sai grave liután,” hatete Horta.
Xefe Estadu mós husu Governu atu konsidera medida protesaun ba funsionáriu feto isin-rua, ema ho idade avansada no grupu vulnerável sira seluk, inklui permite sira servisu husi uma bainhira presiza.
Nia propoin katak, maski taka eskola temporariamente, Governu bele kontinua fornese merenda eskolar ba labarik sira atu asegura sira hetan hahán durante períodu ne’e.
“Labarik sira labele halimar iha kampu futeból, tanba ne’e perigu tebes. Se ita la kuidadu, ema barak bele tama ospitál tanba problema respiratóriu,” dehan Prezidente.
Horta mós temi katak ahi-suar mak fenómenu naturál ne’ebé iha relasaun ho mudansa klimátika no movimentu anin, ne’ebé bele lori ahi-suar husi rejiaun ida ba rejiaun seluk.
Prezidente admite katak taka eskola bele iha impaktu ba Estadu no prosesu aprendizajen, maibé nia konsidera saúde públika nu’udar prioridade. Nia sujere atu taka eskola durante loron rua ka tolu uluk, depois avalia fali kondisaun ahi-suar.
“Ha’u haree uluk durante loron rua ka tolu se situasaun ne’e tun ka lae. Anin bele lori ahi-suar ba fatin seluk,” hatete Horta.
Aleinde sujestaun kona-ba taka eskola, Ministériu Saúde mós hato’o ona mensajen ba públiku atu uza máskara atu hamenus risku inhale ahi-suar, ne’ebé bele tama ba pulmaun no aumenta gravidade moras respiratóriu.
(eme)






