Konfiansa Dijitál Sai Dezafiu Boot ba Demokrasia iha Era Teknolojia

Foto: Media PR

DILI, STLTIMORLESTE.com – Professór Whitfield Diffie, sientista no pioneiru iha área kriptografia, alerta katak dezenvolvimentu teknolojia dijitál hamosu dezafiu boot ba konfiansa públika, liu liu kona-ba oinsá ema bele distingue realidade husi informasaun ka imajen ne’ebé bele manipula.

Diffie hato’o alerta ne’e iha painel “Security, Trust and the Digital World” (Seguransa, Konfiansa no Mundu Dijitál), parte husi Simeira Siénsia ba Dezenvolvimentu 2026, iha Dili, Tersa (25/08/2026).

Tuir Diffie, iha tempu liubá, ema depende ba pintura, fotografia, gravasaun no relatóriu atu komprende akontesimentu no ema sira. Iha tempu ne’ebá, manipulasaun ba imajen no gravasaun konsidera relativamente difísil, nune’e konfiansa ba evidénsia vizuál iha baze ne’ebé forte.

Maibé, dezenvolvimentu teknolojia dijitál muda ona situasaun ne’e. Iha mundu dijitál, informasaun no imajen bele altera ho maneira ne’ebé halo ema difísil atu hatene se kontéudu ida representa realidade ka lae.

Kestaun ne’e importante liu-liu ba demokrasia, tanba konfiansa públika depende ba kapasidade sidadaun sira atu asesu no avalia informasaun ho seguru.

Diffie mós liga kestaun konfiansa dijitál ho dezenvolvimentu infraestrutura no servisu online iha Timor Leste.

Nia hateten katak, bainhira asesu internet aumenta no servisu Governu komesa liután uza plataforma online, sistema dijitál tenke garante seguransa no konfiansa ba utilizadór sira.

Nia subliña katak sistema hirak-ne’e tenke dezenvolve ho konsiderasaun ba sidadaun sira ho nivel esperiénsia dijitál diferente, inklui estudante, profesór no komunidade iha área rurál ne’ebé balu seidauk iha esperiénsia uza internet.

Tanba ne’e, sistema dijitál la bele foka de’it ba seguransa téknika, maibé tenke fasil atu komprende no uza.
Diskusaun kona-ba konfiansa dijitál ne’e sai parte husi agenda Simeira Siénsia ba Dezenvolvimentu 2026, ne’ebé halibur sientista, peskizadór, akademiku, estudante no reprezentante instituisaun sira atu diskute papel siénsia no teknolojia ba futuru Timor Leste.

Mensajen prinsipál husi Diffie mak katak dezenvolvimentu dijitál presiza akompaña ho mekanizmu konfiansa ne’ebé bele proteje sidadaun no hametin fiar públiku ba sistema dijitál.

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *