DILI, STLTIMORLESTE.com — Virgilio Hornai husu Prezidente Repúblika (PR) atu uza kompeténsia konstitusionál tuir Artigu 74, hodi rezolve krize iha tribunais no garante funsionamentu normal instituisaun judisiál.
Eis-deputadu Partidu Demokrátiku (PD) ne’ebé mós eis-membru Konsellu Estadu ne’e konsidera katak situasaun iha tribunais presiza atensaun urgente, tanba konfiansa entre juís sira no Prezidente Tribunal de Rekursu komesa sai problema.
Hornai esplika katak, falta konfiansa no problema iha prosesu judisiál sira, bele afeta funsionamentu tribunais no hamosu desorientasaun iha sistema justisa.
“Prezidente da República tenke uza kompeténsia tuir Artigu 74 alínea 1 no 2 hodi garante funsionamentu normal instituisaun Estadu, liuliu tribunais ne’ebé hasoru krize institusionál,” dehan Virgilio Hornai ba STL, iha Dili, Kinta (15/10/2026).
Nia hatutan katak krize iha setór justisa labele husik kontinua, tanba bele estraga imajen instituisaun soberana no hamenus konfiansa públika ba sistema justisa iha Timor-Leste.
“Presiza intervensaun urgente husi Xefe Estadu atu tau matan ba kestaun ne’e, tanba bele fó impaktu negativu ba estabilidade institusionál no prosesu demokrátiku iha rai-laran,” hatete eis-deputadu ne’e.
Iha parte ketak observadór polítiku, José Soares mós konsidera katak krize iha tribunais hatudu frajilidade iha mekanizmu internu sira, ne’ebé presiza atensaun husi órgaun soberanu sira atu buka solusaun.
“Problema ne’e la’ós de’it internu tribunal nian. Parte relevante sira tenke hametin diálogu institusionál, tanba justisa ne’ebé la funsiona di’ak bele ameasa estabilidade polítika no sosiál iha rai-laran,” dehan José Soares.
Entretantu akademista Universidade da Paz (UNPAZ), Adelino de Araujo, konsidera impase iha órgaun judisiál la’ós kazu izoladu, maibé sinal alerta ba Estadu atu hametin independénsia no kapasidade instituisaun judisiál nian.
“Krize iha tribunais hatudu nesesidade urgente atu kria mekanizmu kontrolu no diálogu ne’ebé transparente liu, hodi restaura konfiansa públika no garante prosesu justisa ne’ebé imparsiál, livre husi interferénsia oioin,” dehan Adelino de Araujo.
(car)






