Megawati: “Pak Horta & Pak Xanana, Hau fo Fiar Hau Nia Oan Kupa Lopes Tama iha Mundu Politika”

Ermenegildo Kupa Lopes. (Foto: Espesial)

PREZIDENTE dalimak Republika Indonezia, Megawati Soekarnoputri nia vizita mai Timor Leste husik hela istória barak, tantu kona-ba rekonsiliasaun, kooperasaun partidu polítiku no pedidu ba Xanana no Horta atu fó espasu ba nia oan Ermenegildo Kupa Lopes atu tama iha mundu polítika.

Megawati nuudar oan dahuluk husi Prezidente Republika Indonezia dahuluk, Soekarno neebe lidera Partidu Demokratiku da luta Indonezia (PDI-P).

Durante nia vizita husi loron 8 too 10 Jullu 2026, Megawati hetan oportunidade hatoo palestra prezidensial iha Dili ho titulu “Nasaun rua tesi aspirasaun kompartida: Harii Nasaun, Rekonsiliasaun, no Fraternidade iha Sudeste Aziátiku nuudar Dalan ba Sivilizasaun Mundiál”.

Tuir Megawati, polítika laós deit kona-ba podér, maibé nuudar instrumentu. “Hau sempre hateten katak envolve iha polítika laós deit kestaun ida kona-ba podér. Ninia signifikadu klean liu, polítika mak atu defende povu nia moris no nasaun nia futuru”, Megawati dehan.

Nia esplika katak, Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan (PDI-P), neebé nia lidera, harii nuudar instrumentu luta povu nian. Hodi refere ba hanorin sira husi Soekarno, Megawati hateten katak partidu tenke sai hanesan pilár ida husi Estadu, ho povu sai fonte forsa prinsipál.

Megawati hatutan, PDI-P iha intensaun atu harii amizade ho partidu polítiku sira iha Timor-Leste, liuhusi programa konjuntu oioin, inklui formasaun ba lideransa.

“Ami iha intensaun atu harii amizade entre partidu nee ho partidu polítiku sira iha Timor-Leste, ezemplu liuhusi formasaun lideransa konjunta” nia hateten.

Hodi hatutan katak kooperasaun nee bele inklui dezenvolvimentu lideransa estratéjiku, hametin instituisaun partidu nian, no hametin ideolojia hanesan baze ba objetivu no diresaun organizasaun polítika nian.

Megawati fiar katak dezenvolvimentu lideransa neebé forte sei hametin demokrasia no garante katak amizade entre Indonézia no Timor-Leste sei buras nafatin iha futuru.

Iha ambitu palestra neebe partisipa husi Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmao, Prezidente Republika, Jose Ramos Horta no lideransa partidu politiku, sivil no militar, diplomata sira, Megawati hatete nia iha oan mane ida iha Timor Leste ho naran Ermenegildo Kupa Lopes.

“Ami nia lider partidu, Ahmad Basarah, hasoru malu ho labarik ida naran Kupa Lopes. Nia iha nee agora? Nia aprezenta ba hau nia hau nia oan. Hau konfuzaun tansa hau nia oan boot tebes. Nia asumi kargu Embaixador Timor Leste ba Kambodia,” katak Megawati.

Hafoin Megawati hatete hanesan nee, Ermenegildo Kupa Lopes neebe partisipa iha palestra nee, hamrik hodi hakat daudaun ba oin katak “Sim hau iha nee,” dehan Kupa Lopes.

Megawati dehan, nia (Kupa Lopes) dehan ba nia dehan “ Mama, bele ka lae, hau tama partidu politiku? Megawati dehan ba nia” tanba sa la bele?. Megawati dehan tan ba nia katak atu tama mundu politika tenke hakbesik-aan ba aman nain rua “ Xanana no Horta”. “Hau fiar katak aman nain rua nee sei simu ooo”.

Jerasaun Foun Potensial
Maluk leitores no asinantes sira Jornal Suara Timor Lorosae (STL), rubrika figura edisaun ohin, hakerek nain hakarak fo konhese figura ida husi jerasauan foun neebe potensial tebes No. diplomata joven ida neebe riku ho matenek no esperiensia. La seluk la leet, nia mak Ermenegildo Kupa Lopes.

Eis Embaixador Kambodia neebe susesu iha ninia misaun diplomata husi tinan 2020 too 2025. Ho susesu ida nee, ema barak komesa fihir ninia figura atu kandidatura ba Prezidente Republika periodu 2027-2032.

ERMENEGILDO Kupa Lopes moris iha Timor Portugues durante tinan ikus administrasaun kolonial Portuguesa nian iha tinan 1960 nia rohan. Moris iha aumentu sentimentu nasionalista no apelu sira neebé maka aumenta ba independénsia, nia tinan formativu sira hetan forma makaas hosi movimentu polítiku, orgullu kulturál, no rezisténsia iha baze. Espozisaun dahuluk ida-nee ba ukun koloniál, okupasaun, no mobilizasaun sívika kuda iha nia kompromisu ida neebé dura ba justisa, soberania, no servisu públiku.

Maski kredensial akadémiku espesífiku sira limitadu nafatin iha rejistu públiku sira, Embaixadór Lopes hetan rekoñesimentu luan ba nia background edukasionál iha siénsia polítika, relasaun internasionál sira, no lei. Dixiplina sira-nee forma fundasaun intelektuál ba nia kontribuisaun sira neebé luan iha polítika, movimentu rezisténsia sira, no diplomasia. Ninia aptidaun profisionál iha governasaun, halo polítika, no negosiasaun internasionál sira hatudu komprensaun prátika neebé klean kona-ba kampu sira-nee.

Maski rejistu akadémiku formál sira limitadu nafatin iha dokumentasaun públika, Embaixadór Ermenegildo Kupa Lopes simu ona grau onoráriu oioin nuudar rekoñesimentu ba ninia kontribuisaun sira ba diplomasia, kooperasaun internasionál, no governasaun. Nia hetan prémiu Mestradu Honoráriu iha Administrasaun Emprezariál (MBA) nuudar rekoñesimentu ba nia lideransa iha estratéjia diplomátika no dezenvolvimentu. Iha Maiu 2025, nia hetan konferénsia Doutoramentu Honoráriu ida iha Diplomasia hosi Universidade Bodhisastra Florida nian, hodi rekoñese nia servisu distintu nuudar diplomata no nia impaktu iha relasaun internasionál sira, partikularmente entre Timor-Leste no Reinu Kambodia nian. Ninia kompromisu profisionál no background intelektuál—neebé bazeia iha siénsia polítika, relasaun internasionál, no lei—sustenta ona ninia kareira neebé efetivu iha governasaun doméstika no servisu estranjeiru.

Embaixadór Lopes nuudar figura ativu iha movimentu rezisténsia Timor-Leste nian durante okupasaun Indonézia durante tinan 24 nia laran. Maski nia opera ho vizibilidade públika neebé kiik liu duké líder rezisténsia sira neebé proeminente liu, nia halao papél sentrál iha advokasia no serbisu direitus umanus nian. Ninia kontribuisaun sira ba prosesu sira buka lia-loos no justisa tranzitóriu nian iha inísiu dékada 2000 nian nota ona hanesan pasu signifikativu sira iha kura no rekonsiliasaun nasionál. Ninia partisipasaun iha movimentu libertasaun nian kontribui makaas ba lejitimidade neebé nia lori tuir mai iha kargu públiku no servisu diplomátiku.

Hafoin restaurasaun independénsia Timor-Leste nian iha tinan 2002, Lopes tama iha arena polítika, hodi hatudu kompromisu makaas atu forma polítika nasionál. Iha tinan 2004, nia harii Partido Milénio Democrático (PMD) hafoin fahe malu ho Partidu Sosiál Demokrátiku (PSD). Ninia esforsu polítiku sira kontinua liuhosi envolvimentu iha koligasaun xave sira hanesan Liga Democrática Progressiva (2007), Bloku Proclamador (2012), no Fórum Democrátiku Nasionál (2018). Enkuantu movimentu sira-nee la hetan kadeira parlamentár, sira sustenta plataforma ida ba nia advokasia kontinua kona-ba governasaun no prinsípiu demokrátiku sira.

Husi tinan 2007 too 2015, nia halao knaar nuudar asesór ba Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, foka liuliu ba relasaun internasionál, parseria bilaterál, no estratéjia harii nasaun.

Embaixadór Lopes nia kareira polítika neebé luan no matenek iha envolvimentu internasionál lori nia ba nomeasaun nuudar Embaixadór Estraordináriu no Plenipotensiáriu ba Reinu Kamboja. Nia aprezenta ofisialmente nia kredensial sira iha loron 16 fulan-Abril tinan 2020, hodi asume mós knaar nuudar Dekanu Korpu Diplomátiku nian iha Phnom Penh. Ninia responsabilidade sira inklui supervizaun ba operasaun sira embaixada nian, avansa kooperasaun bilaterál, no sai hanesan reprezentante seniór ida hosi komunidade diplomátika internasionál iha Kambodia.

Lideransa nuudar Dekanu Korpu Diplomátiku nian (2020–2025):
Nuudar Dekanu Korpu Diplomátiku nian, Embaixadór Lopes halao papél sentrál ida iha koordenasaun atividade diplomátiku sira iha Kambodia. Ninia responsabilidade sira inklui reprezenta komunidade diplomátika iha funsaun ofisiál sira estadu nian, fasilita resposta umanitária no pandemia sira, no hametin solidariedade diplomátika entre embaixada sira. Ninia mandatu marka ho envolvimentu proativu no respeitu hosi ofisiál sira nasaun uma-nain nian no hosi maluk diplomata sira.

(mik)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *