AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Ministériu Obras Públikas (MOP) hamutuk ho Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (RAEOA) halao sosializasaun kona-ba lei no regulamentu iha setór abitasaun no urbanizmu, harii koalker infraestrutura, tenke hetan lisensa.
Diretór-Jerál Abitasaun Urbana MOP, Domingos de Jesus Sequeira, hateten katak, sosializasaun ba komunidade sai parte importante atu asegura katak públiku komprende lei no regra ne’ebé Governu aprova, inklui sira ne’ebé relasiona ho jestaun abitasaun no urbanizmu.
Iha intervensaun ne’e, Domingos mensiona Lei Nú. 9/2022 no esforsu Governu atu lori informasaun kona-ba lei ba komunidade iha territóriu tomak. Nia refere mos ba papel Ministériu Obras Públikas (MOP), liuhusi servisu sentrál Abitasaun no Urbanizmu, atu hala’o sosializasaun iha munisípiu sira.
Aleinde ne’e, nia temi asuntu kona-ba lisensa, distánsia no prosesu autorizasaun, inklui nesesidade atu iha ekipa ne’ebé hala’o kontrolu ba aspetu ambiente no bee. Nia mensiona mos projetu ne’ebé hetan aprovasaun no asuntu kona-ba kualidade.
Sosializasaun ba komunidade importante atu hadi’a koñesimentu kona-ba regra ne’ebé aplika, nune’e komunidade bele komprende prosedimentu no responsabilidade sira iha prosesu dezenvolvimentu abitasaun no urbanizmu.
PA-RAEOA foka jestaun territorial no lisensa konstrusaun iha RAEOA
Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oecusse-Ambeno (PA-RAEOA), Regio da Cruz Salu afirma katak, implementasaun Dekretu-Lei Nú. 9/2022, 24 Fevereiru, kona-ba Rejime Jurídiku Edifikasaun no Prosedimentu ba Lisensa Konstrusaun, presiza komprensaun no análize kle’an atu asegura nia aplikabilidade iha RAEOA.
Regio da Cruz Salu hato’o deklarasaun ne’e iha serimónia abertura sosializasaun Dekretu-Lei Nú. 9/2022, diploma legal ne’e iha importánsia atu hametin kompeténsia autonomia administrativa Autoridade RAEOA, liuliu iha área jestaun no ordenamentu territóriu, inklui prosesu administrasaun no kontrolu ba atividade konstrusaun.
Tuir Regio da Cruz Salu, sosializasaun ne’e sai oportunidade importante atu autoridade sira komprende ho kle’an dispozisaun no responsabilidade ne’ebé lei ne’e determina, antes implementa iha realidade rejionál.
Nia konsidera katak, presiza halo análize no reflesaun kona-ba aplikabilidade Dekretu-Lei ne’e, hodi nune’e entidade kompetente sira bele partisipa ativu iha prosesu implementasaun ho komprensaun klaru kona-ba kompeténsia no responsabilidade ida-idak.
Nia mós subliña katak, Autoridade RAEOA iha responsabilidade atu konsidera interese rejionál, inklui asuntu kona-ba rai enklave, soberania nasionál no nesesidade estratéjika sira iha territóriu Oecusse-Ambeno.
Tanba ne’e, nia husu atu autoridade sira fó atensaun ba aspetu jurídiku no aplikabilidade dekretu-lei ne’e, atu jestaun territorial no prosesu lisensiamentu konstrusaun iha RAEOA bele hala’o ho baze legal no tuir kompeténsia instituisionál.
Atu edita notísia ho estandar jornalizmu modernu, bazeia ba deklarasaun Diretór Rejionál Servisu Terras, Propriedade no Servisu Cadastro RAEOA, José Ase Neno Colo, presiza organiza informasaun ne’e ho estrutura notísia, lead klaru no dezenvolvimentu faktu.
Iha biban nee, Diretór Rejionál Servisu Terras, Propriedade no Servisu Cadastro Rejiaun Administrativa Espesiál Oecusse-Ambeno (RAEOA), José Ase Neno Colo esplika kona-ba prosesu regularizasaun propriedade rai, inklui emisaun lisensa, kontratu arrendamentu no direitu superfície ba sidadaun no investidór privadu.
Nia hateten katak, utilizasaun rai tenke tuir mekanizmu legál ne’ebé Estadu estabelese, atu garante seguransa jurídika ba sidadaun no investidór sira, inklui atividade investimentu ne’ebé bele kontribui ba dezenvolvimentu ekonomia iha futuru.
Iha kontestu investimentu, mekanizmu kontratu ne’ebé bele aplika inklui kontratu arrendamentu ho prazu to’o tinan 50, kontratu direitu superfície no kontratu koncesaun ba utilizasaun domíniu públiku Estadu nian.
José Ase Neno Colo mós esplika katak, kontratu sira-ne’e iha natureza no finalidade diferente, inklui kondisaun kona-ba utilizasaun rai, direitu no obrigasaun parte sira, rendimentu ba Estadu no possibilidade transferénsia direitu, tuir dispozisaun legál ne’ebé vigora.
Tanba ne’e, prosesu emisaun lisensa no regularizasaun propriedade presiza konsidera interese públiku, direitu sidadaun nian no nesesidade investimentu privadu, atu asegura jestaun rai ne’ebé transparente no sustentável.
(jos)






