DÍLI, STLTIMORLESTE.com —Poder públiku la’ós fatin ba kamuflase ka subar interese privadu, maibé responsabilidade atu defende interese povu ho étika, integridade no transparénsia.
Kargu públiku iha responsabilidade atu asegura desizaun no hahalok governasaun tuir lei, prinsipiu étika no interese nasionál. Pozisaun iha instituisaun estadu la’ós direitu atu buka benefísiu ba an rasik ka grupu balun.
Uza autoridade públika atu defende interese privadu bele hamosu konflitu interese, liuliu bainhira desizaun ne’ebé foti la fó benefísiu ba sidadaun, maibé fó vantajen ba ema ka grupu ne’ebé iha relasaun ho lideransa.
Prátika hanesan ne’e bele hamenus transparénsia iha administrasaun públika, no hamosu dúvida kona-ba imparsiálidade autoridade sira nian.
Bainhira interese privadu domina desizaun públika, konfiansa povu ba instituisaun estadu bele sai fraku.
Integridade iha lideransa la’ós haree de’it husi deklarasaun ofisiál, maibé tenke reflete iha desizaun no hahalok loroloron.
Konsisténsia entre liafuan no asaun sai elementu importante, atu asegura responsabilidade no kredibilidade iha servisu públiku.
Korrupsaun, koluzaun no nepotizmu (KKN) mós sai preokupasaun, bainhira relasaun pesoál ka interese grupu uza atu influensia desizaun estadu. Situasaun hanesan ne’e presiza fiskalizasaun, no responsabilidade atu prevene abuzu poder.
Eis-deputadu husi Bankada Partidu Demokratiku (PD) no eis-membru Konsellu Estadu, Virgilio Hornai, foti kestaun kona-ba étika no integridade iha lideransa públika, hodi husu autoridade sira, atu assume responsabilidade moral ba kargu ne’ebé sira kaer.
“Simbiose mutuál tipu kamuflase ne’e perigu tebes. Kuidadu, ita labele husik relasaun subar ne’ebé benefisia parte balun, hodi sakrifika interese povu,” hateten Virgilio Hornai ba STL, iha Díli, Kuarta (28/10/2026)
Nia mós kestiona kompromisu husi ema ne’ebé kaer kargu públiku, no apela ba órgaun soberania no povu Timor-Leste atu tau matan ba krize étika iha lideransa.
Iha parte seluk, Observador Polítika, António Magno, subliña katak ezersísiu poder públiku presiza akompaña ho responsabilidade, transparénsia no mekanizmu kontrolu atu asegura autoridade sira la uza pozisaun ba interese privadu.
Tuir nia, fiskalizasaun ba lideransa públika importante atu prevene konflitu interese no garante katak desizaun governasaun orienta ba nesesidade sidadaun, la’ós ba vantajen pesoál ka grupu espesífiku.
“Poder públiku tenke hala’o ho étika no integridade. Bainhira autoridade uza kargu atu defende interese privadu, presiza iha responsabilidade no fiskalizasaun atu proteje interese povu,” hateten António Magno.
Entretantu, Akademista Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), Eduardo da Silva, hateten katak integridade no responsabilidade iha lideransa públika sai elementu importante, atu hametin konfiansa sidadaun ba instituisaun estadu.
Nia subliña katak, autoridade sira tenke hatudu ezemplu liuhusi hahalok ne’ebé transparente no desizaun ne’ebé tau interese povu iha prioridade, atu prevene abuzu poder no prátika ne’ebé bele estraga kredibilidade governasaun.
(car)






