Sunu Rai Arbiru fo Impaktu ba Ambiental

Foto: STL/Carme Ximenes

DILI, STLTIMORLESTE.com – Atitude komunidade balu neebe kontinua sunu rai arbiru iha area foho no mos area florestal sira, fo impaktu boot ba dezenvolvimentu ambiental no ekosistema iha Timor Leste. Akontesimentu neebe mosu beibeik nee ezije asaun makaas no kooperasaun boot husi autoridade floresta, atu foti fali faktu no prevensaun ba kazu sira nee.

Iha imajen no baze dadus hatudu, area foho barak mak sai ona metan tanba deit hetan sunu husi autor sira neebe laiha responsabilidade. Pratika ida nee laos deit estraga ai horis sira neebe moris, maibe mos hamenus absorsaun bee iha tempu udan, nunee bele lori fali dezastre natural hanesan rai halai no inundasaun.

Konaba kazu nee Akademista husi UNTL, Mariano da Silva Monteiro hatete katak, pratika sunu rai arbiru neebe kontinua mosu, hatudu frakeza boot husi parte foti regulasaun nian husi Estadu.

“Governu laos deit kria lei, maibe tenke iha monitorizasaun neebe firme no klean iha baze. Se autoridade floresta sira la foti asaun makaas ho seriedade hodi fo sansaun legal ba kometedor sira, ita sei lakon ita nia floresta,” dehan Mariano ba STL, Tersa nee (16/06/2026).

Nia hatutan, sunu rai arbiru nee mos fo impaktu direitu ba kualidade ar neebe komunidade sira dada iis loron loron, nunee mos bele kria moras oin-oin, liu-liu ba katuas no labarik sira.

Iha parte ketak, Xefe Aldeia balu neebe lakohi temi naran ba media nee rekonhese katak, kazu sunu rai nee susar duni atu kontrola total, tanba mos ho hahalok husi komunidade rasik neebe subar hodi halo hahalok nee.

“Nuudar autoridade lokal ami monotoriza beibeik, maibe autor sira sunu rai iha tempu kalan ka tempu mamuk, nunee susar ba ami atu kaer lo-loos sira nia liman. Ami presiza duni apoui husi Governu,liu-liu autoridade floresta no polisia hodi tun mai baze hamutuk ho ami, hodi nunee bele foti duni asaun seriu,” haktuir Xefe Aldeia nee.

Nia dehan, salva ambiente nuudar obrigasaun legal no moral hamutuk nian, nuudar xave boot ida hodi hapara pratika estragador ida nee hodi asegura futuru natureza nia iha Timor Leste.

(car)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *