DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta partisipa reseisaun ba konvidadu enkontru WHO Rejional Sudeste Aziatiku iha Palasiu Nobre Lahane.
Prezidente Republika, José Ramos-Horta hatoo kestaun nee liu husi nia diskursu, bainhira partisipa Jantar galla iha reseisaun ba konvidadu enkontru WHO Rejional Sudeste Aziatiku iha Palasiu Nobre Lahane, Segunda kalan (07/09/2026) hatete, lori povu Timor-Leste nia naran hato’o ho partisipante sira mai Dili.
“Tinan sanulu-resin-ida liubá, Dili simu ministru sira ita-nia Rejiaun nian ba sesaun ba dala neen-nulu-resin-ualu hosi Komité ida-ne’e, ba dala uluk Timor-Leste simu ita-boot sira. Iha tempu ne’ebá ami iha de’it tinan sanulu-resin-tolu iha kapítulu foun ida hosi ami nia independénsia, harii fali sistema saúde ida hosi buat uitoan de’it. Ami bele oferese ospitalidade no promesa ida ba ita-boot. Ohin, ita bele oferese buat ruma tan evidénsia kona-ba saida maka parseria bele atinji. No apropriadu katak ita hahú hodi rekoñese ema na’in-rua ne’ebé nia lideransa kontribui maka’as ba parseria ne’ebá. Dr Tedros, Timor-Leste sente onradu atu konfere ba ita-boot Kolár Orden Timor-Leste nian, nu’udar rekoñesimentu ba ita-boot nia lideransa Organizasaun Mundiál Saúde nian, ita-boot nia kontribuisaun ba saúde globál no ita-boot nia servisu ba umanidade. Ita-boot nia lideransa liuhosi emerjénsia saúde balun ne’ebé grave liu iha ita-nia tempu, ita-boot nia kompromisu ba sistema saúde ne’ebé forte liu no ita-boot nia esforsu atu halibur nasaun sira fó benefísiu ba ema iha mundu tomak, inklui povu Timor-Leste,” katak PR Horta.
Dr Poonam Khetrapal Singh, Timor-Leste iha onra hanesan atu konfere ba Orden Timor-Leste nian, ho pozisaun Collar.
“Iha dékada sira servisu públiku nian, no durante ita-boot nia lideransa iha OMS Sudeste Aziátiku, ita-boot defende kobertura saúde universál, sistema saúde ne’ebé forte liu, prevensaun no kontrolu moras, no preparasaun ba emerjénsia saúde públika. Ita-boot hametin kooperasaun entre OMS no nasaun sira iha Rejiaun ida-ne’e. Ita-nia sidadaun barak mak hetan benefísiu husi serbisu ne’ebá, no ohin Estadu rekoñese ita-boot sira-nia servisu distintu,” katak Horta.
Honra sira ne’e mós espresa Timor-Leste nia apresiasaun ba parseria ida ne’ebé hamriik durante dékada rua resin.
Dezde ita-boot sira hasoru malu dala ikus iha Dili, Timor-Leste sertifikadu livre ona hosi malária, livre hosi rubéola no livre hosi sarampu.
“Loron haat liubá, OMS valida ami nia eliminasaun ba trakoma. Tanba ita-nian maka nasaun ikus liu iha Rejiaun ne’ebé moras ne’e sei deskonfia nafatin, realizasaun ne’ebá mós pertense ba Rejiaun. Eliminasaun moras haat iha de’it tinan tolu nia laran la akontese ho aksidente. Sira mak rezultadu husi serbisu sustentavel husi ita-nia traballadór saúde sira, ita-nia Ministériu Saúde no ita-nia parseiru sira. Iha ne’e, ha’u hakarak rekoñese liuliu Dr. Arvind Mathur no nia ekipa. Sira nia esforsu ne’ebé la kole, orientasaun téknika no apoiu ho kualidade aas kontribui maka’as ba progresu ida-ne’e. Ami valoriza tebes parseria ida-ne’e.” katak Horta.
Hotu-hotu, Timor-Leste halakon ona moras hitu nu’udar ameasa ba saúde públika durante dékada balun ikus ne’e. La’ós atu gaba an, maibé atu fó onra ba ema sira ne’ebé halo serbisu. Maibé, hanesan Rejiaun tomak, kontinua hasoru tuberkuloze, malnutrisaun, moras infesioza sira ne’ebé mosu no dezafiu saúde sira seluk ne’ebé persistente.
(eme)
